اوامر و نواهى مولويه
اوامر و نواهى مولويه عبارت است از امرها و نهىهايى كه مستقلا و جداى از حكم عقل نيز اطاعت و عصيان دارند و امتثال مىطلبند مثل امر به نماز و نهى از شرب خمر .
اوامر و نواهى ارشادى
آن است كه استقلالا و جداى از حكم عقل اطاعت و عصيان ندارد بلكه ارشاد به همان حكم عقل است كه اگر شرع هم نمىفرمود عقل ما چنين حكم مىكرد و شرع مطلب تازهاى نياورده است .
انسداد شخصى « 1 »
آن است كه در خصوص يك مسئله معينى تحصيل علم براى شخصى ممكن نيست قطع نظر از اينكه در ساير مسائل ممكن باشد يا خير .
انسداد صغير
آن است كه بگوئيم راه علم به سوى احكام شرعيه فقط از طريق اخبار و روايات مسدود است و نه از ساير طرق از قبيل اجماع - ظاهر كتاب و . . . رواياتى كه فعلا در دسترس ما است 95 % آنها خبرهاى واحد بدون قرينهاند و خبر واحد اينچنين ظنى الصدور است و لذا براى ما قطع به حكم از اين طريق پيدا نمىشود ولى از طريق ديگر مىتوانيم تحصيل علم كنيم .
انسداد كبير
آن است كه راه علم به معظم احكام شرعيه از همهء طرق و راهها به روى ما
هامش
( 1 ) . اصول فقه - ج 3 ص 29 .