3 - امتثال ظنى . و آن در جايى است كه شخص گمان دارد ، چيزى مكلف به است و آن را انجام مىدهد .
4 - امتثال احتمالى . مثل اينكه چيزى بين وجوب و حرمت مردد باشد و مكلف فقط ملتزم به يكى از آن دو ( وجوب و حرمت ) شود .
امر « 1 »
طلب عالى از دانى را امر گويند .
امر ظاهرى
آن امرى است كه به توسط اصلى از اصول عمليه يا امارهاى از امارات ثابت گردد . مثلا اگر خبر واحد قائم شد بر اينكه در عصر غيبت به جاى نماز جمعه ، ظهر واجب است و يا استصحاب قائم شد بر وجوب نماز جمعه در عصر غيبت ، اين اصل يا آن اماره هركدام حكم ظاهرى درست مىكنند ولى يقين نداريم كه حكم اللّه واقعى در لوح محفوظ همين باشد بلكه شايد غير از اين باشد .
امر عقيب توهم حظر
گاهى از ناحيه مولى و متكلم مستقيما منعى و حظرى نرسيده ولى مخاطب و عبد پيش خود چنين مىپنداشت كه انجام اين كار ممنوع است ؛ بدنبال اين توهم منع ، مولى او را به انجام اين كار امر مىكند ؛ اين امر را عقيب توهم الحظر گويند .
امر عقيب حظر
گاهى مولى جلوتر مخاطب و عبد را از انجام كارى منع نموده و پس از مدتى دوباره به انجام آن كار امر مىكند ؛ اين را امر عقيب الحظر گويند .
هامش
( 1 ) . اصول الفقه ج 1 - ص 59 .