تخطي إلى المحتوى الرئيسي

واژه شناسى اصطلاحات اصول فقه ( فارسى ) — صفحة 139

مساهمون:

ص١٣٩

ظن موضوعى

ظنى است كه در موضوع حكم شرعى اخذ شده ، آن‌چنان‌كه در قطع موضوعى دربارهء آن گفته مىشود ، مثلا اگر گفته شود : هرگاه از قول مثلا فاسق ، ظن به وجوب نماز جمعه پيدا كردى ، آن نماز جمعه مظنون بر تو واجب است ، چنين ظنى ، ظن موضوعى است .

ظن نوعى يا شأنى

آن است كه امارات در نظر غالب انسانها و نوع عقلاى عالم گمان‌آور باشد و لو براى فرد خاصى كه در وادى افراط و خوش‌باورى است ، يقين‌آور باشد و براى فردى كه در وادى تفريط و وسوسه زندگى مىكند گمان هم نياورد اما براى نوع انسانها اين‌گونه است . به بيانى ساده‌تر : ظنى كه نوعا و شأنا معتنا به باشد .

ظهور الفاظ در معانى

ظهور الفاظ در معانى از سه راه مىباشد : الف : از راه وضع واضع : مثل ظهور عام در عموم كه خيلى جاها بالوضع است و ظهور مشتق در ما تلبس بالمبدا فى الحال . ب : از راه اطلاق كلام و مقدمات حكمت : مثل ظهور مطلق در اطلاقش و ظهور جملهء شرطيه در مفهوم داشتن . ج : به حكم عقل : مثل ظهور صيغهء افعل و ماده امر در وجوب و ظهور هيئت و مادهء نهى در تحريم ، كه نزد متاخرين به حكم عقل است .

ظهور تصورى

آنچه كه شنونده كلام معناى مفردات و كل را تصور كند ظهور تصورى مىباشد .