تخطي إلى المحتوى الرئيسي

واژه شناسى اصطلاحات اصول فقه ( فارسى ) — صفحة 138

مساهمون:

ص١٣٨
محفوظ ، و ناظر بدان ، و حاكى از آن است بىآنكه در موضوع حكم اخذ شده باشد ، و اين همانند قطع طريقى است كه حكم واقعى را نشان مىدهد و خود ، كاره‌اى نيست . تنها فرقى كه بين قطع طريقى و ظن طريقى است اين است كه طريقيت قطع ذاتى آن است و قابل جعل نيست و طريقيت ظن ، عرضى است ، يعنى خود ذاتا ما را به واقع نمىرساند و حكايتى ضعيف از واقع دارد ، پس بايد به وسيلهء عقل ، يا شارع كاشفيت و حكايت ناقص ، كامل و تمام گردد .

ظن غالب

ظنى كه نزد مردم عادى به‌عنوان علم شناخته شده است ظنّ « غالب » نام دارد . به همين دليل به آن علم عادى و عرفى نيز مىگويند . همان گونه كه در فقه به آن « ظنّ اطمينانى » يا « ظنّ متاخم به علم » و يا « ظنّ قوى » نيز مىگويند .

ظن فعلى يا شخصى

ظنى كه به موجب اماره‌اى براى مكلف به مقام فعليت رسيده باشد . وجه تسميه به اين جهت است كه براى مكلف خاصى موجب ظن فعلى شده است و براى شخص مكلف معتبر است ، فعلى يا شخصى ناميده شده است .

ظن مطلق

عبارت است از ظنى كه مبتنى بر دليل انسداد كبير است كه بر حجيت آن دلالت كند از هر طريقى كه حاصل شود ، اين‌گونه ظن حجيتش مخصوص به فرض انسداد باب علم است يعنى به نظر كسانى كه راه علم را مسدود دانستند و از اين طريق پيش مىآيند معتبر شناخته شده است .