دلالت اقتضا
عبارت است از دلالتى كه داراى دو ويژگى زير باشد .
1 - اصل دلالت ، مراد و مقصود متكلم باشد .
2 - صدق كلام يا صحت كلام ، متوقف برآن دلالت باشد ؛ كه بدون آن ، كلام يا صحيح نيست و غلط است و يا كذب است و صادق نيست . بايد توجه داشت كه صحت يا صدق به صورت « مانعة الخلو » است يعنى حتما احدهما بايد باشد . در بعضى امثله ، صحت كلام و در بعضى فقط كلام و در بعضى هر دو متوقف است برآن دلالت . مثال : در حديث امام فرمود : « لا صلاة لمن جاره المسجد الا فى المسجد » در اينجا هم صحت كلام و هم صدق كلام هر دو متوقف است بر تقدير گرفتن كلمه كامله . و مراد اين است كه نماز همسايه مسجد در منزل نماز كامل نيست نه اينكه اصلا نماز نباشد .
دلالت التزام
دلالت لفظ بر آثار و لوازم معنى است . به عبارت ديگر دلالت لفظ بر امرى كه خارج از معنى موضوع له است ولى در ذهن با آن ملازم است كه اين دلالت دو شرط دارد :
1 - بين لفظ و معنى خارج بايد ملازمهء ذهنى باشد و تنها ملازمهء خارجى بدون رسوخ در ذهن كافى نيست .
2 - ملازمه بايد كاملا روشن باشد يعنى هرگاه ذهن معناى لفظ را تصور كرد بدون واسطه به لازم آن نيز منتقل مىشود .
دلالت ايماء
رجوع شود به دلالت تنبيه .