كتاب است . مير حامد حسين هنگامى كه خود را مكلف مىبيند كه مطالب نادرست كتاب « تحفهء اثنا عشريه » را روشن كند ، نخست به آماده كردن خويش براى اداى تكليف مىانديشد . و باصطلاح پس از احساس تكليف ، به فكر تهيهء مقدمات عمل به تكليف مىافتد ، و نه تنها به شروط « صحت تكليف » ، بلكه به شروط « كمال تكليف » نيز توجه مىكند . همين كه ديد كتابى نوشته شده است كه از نظر دين و علم و جامعه و شرف موضع ، بايد به توضيح اشتباه انگيزيهاى آن پرداخت ، و جهل پراكنيهاى آن را جبران كرد ، و تفرقه آفرينيهاى آن را بازپس راند ، و دروغهاى آن را بر ملا ساخت ، نخست به دنبال گسترش معلومات خويش و پيدا كردن مآخذ و اطلاعات وسيع مىرود ، و سالها بر سر اين سودا عمر مىنهد .
يكى از مشكلات امروز فرهنگ دينى همين است . گروهى از كسان ، از باب ثواب ، دربارهء دين كتاب مىنويسند . گروهى اين كار را شغل گرفتهاند ، و گروهى عنوان . اشكالى ندارد كه دربارهء موضوعى كتابهاى فراوان نوشته شود ، يا فرهنگى ، واجد شمارهء بسيارى كتاب باشد ، اما كتاب نيز مانند هر چيز اصيل ديگر هويت مىخواهد ، نويسندهء كتاب هويت مىخواهد ، جهت كتاب هويت مىخواهد ، و ماده كتاب هويت مىخواهد . اين درست نيست كه هر كسى ، در هر سنى ، با هر اندازه تحصيل - اگر تحصيلاتى وجود داشته باشد - با هر نوع ديد و هر سطح درك ، به جان معارف دينى افتد و كتاب بنويسد ، و دين شناسى به مردم آموزد ، و دم از اسلام راستين بزند .
مير حامد حسين ( فارسى ) — صفحة 148
مساهمون: محمد رضا حكيمى
ص١٤٨