قسم به همه آنها كه : روز فصل و جدايى خواهد آمد ، و اين كه جزا بدون شك داده خواهد شد .
اين يكى از تفسيرها در معنى آيات گذشته است ، و تفسيرهاى ديگرى نيز وجود دارد :
1 - اين كه مقصود از نازعات چيزهايى است كه از يك افق كنده مىشوند و به افق ديگر مىروند ، و در سير خود نشاط و فعاليت نشان مىدهند ، و در فضا شنا مىكنند ، و چون درباره تدبير امر از ايشان پرسيدند ، گفتند كه معنى آن اين است كه خدا امر را به ميانجيگرى آنان تدبير و تنظيم مىكند .
2 - اين كه النازعات ( مشتق از نزع ) ارواحى است كه از بدنها كنده مىشود ، به همانگونه كه لابن و تامر به كسانى گفته مىشود كه لبن ( شير ) و تمر ( خرما ) در تصرف دارند ، و اين روح نيز نشاط پيدا مىكند ، يعنى از تن خارج مىشود ، و سپس در فضا به شنا كردن مىپردازد ؛ و چون بار ديگر از تفسير مدبرات از ايشان پرسيدند ، گفتند : ارواح بنى آدم به ميانجيگرى خوابها ، براى پارهاى از امور ، / 289 پس از جدا شدن از دنيا ، در معرض تدبر قرار مىگيرند ، و اين تفسيرى غريب است .
3 - و بعضى گفتهاند كه اين صفت اسبهاى مجاهدان يا خود ايشان است ، بدان سبب كه نزع و جان كندن در لگامهاى آنان صورت مىگيرد و اين نزعى است كه لگامها در آن غرق مىشود و سبب آن درازى گردنهاى اسبهاى اصيل است ، و اينها با نشاطاند بدان جهت كه از دار الامان به جبهههاى جنگ رواناند ، و از آن روى شناور گفته شدهاند كه اعراب اسب اصيل را به كشتى تشبيه مىكنند كه با آسانى و سرعت روان است ، و گفتهاند كه : همينها تدبير كنندگان امر فتح و پيروزى به شمار مىروند .
اين تفسير هنگامى پسنديده است كه در نظر داشته باشيم كه خدا به اسبهاى غازيان و مجاهدان يا به صورت عام در اين گفتهاش سوگند ياد كرده باشد :
تفسير هدايت (فارسى) — صفحة 294
مساهمون: احمد آرام
ص٢٩٤