دست بردارد ، و ايستارها و رفتارهاى خود را محدود كند ، كه اين براى همه مردم است ، ولى اگر كسى از مترفان و سرشناسان باشد ، كاربرد او سنگينتر و دشوارتر است ، بدان جهت كه خواستار سرورى بر ديگران است ، در صورتى كه اسلام از او مىخواهد كه از رهبرى رسالى و الاهى فرمانبردارى كند ، و شايد از تسلط بر مراكز اجتماعى كه شايستگى آنها را ندارد و نيز از مالى كه جز از راه حلال به دست آورده است دست بردارد . و اين چيزى بود كه ابو جهل و همانندان او طاقت تحمل آن را نداشتند ، و به همين جهت هر يك از آنان آرزوى آن مىكرد كه خود رسول برگزيده خود باشد و وحى بر او نازل شود و از اين راه فرمانروايى خويش را بر مردمان تحميل كند و آنان را خاضع و خاشع نسبت به خود سازد . مجاهد گفت : چنان مىخواستند كه بر هر يك از آنان نامهاى از جانب خدا نازل شود با اين عبارت : به فلان پسر فلان . « 127 » و در آيه اعتراف ضمنى از مشركان و كافران به اين امر است كه رسالت فضلى بزرگ است و هر يك از ايشان خواستار شرف و بزرگى موجود در آن براى خود است .
سوم : اين آيه پرده از عقده سختى موجود در نزد انسان پرده برداشته است كه براى پيروز شدن بر آن ناگزير بايد تلاش و كوشش سخت صورتپذير شود ، و آن عقدهاى است كه آيات متعدد به آن اشاره كرده و خواستههاى اعجازى كافران را نشان داده است ، همچون اين گفته خداى سبحانه و تعالى :
وَ قالُوا لَنْ نُؤْمِنَ لَكَ حَتَّى تَفْجُرَ لَنا مِنَ الْأَرْضِ يَنْبُوعاً * أَوْ تَكُونَ لَكَ جَنَّةٌ مِنْ نَخِيلٍ وَ عِنَبٍ فَتُفَجِّرَ الْأَنْهارَ خِلالَها تَفْجِيراً * أَوْ تُسْقِطَ السَّماءَ كَما زَعَمْتَ عَلَيْنا كِسَفاً أَوْ تَأْتِيَ بِاللَّهِ وَ الْمَلائِكَةِ قَبِيلًا
، « 128 » و گفتند :
ما لِهذَا الرَّسُولِ يَأْكُلُ الطَّعامَ وَ يَمْشِي فِي الْأَسْواقِ لَوْ لا أُنْزِلَ إِلَيْهِ مَلَكٌ فَيَكُونَ مَعَهُ نَذِيراً
، « 129 » پس اين آيهها و نظاير آنها از عقدهاى اساسى در آدمى خبر مىدهد ، و آن اين كه منتظر چيزى است كه او را به پيروى از حق مجبور
هامش
( 127 ) - الجامع لاحكام القرآن ، قرطبى ، ج 19 ، ص 90 .
( 128 ) - الإسراء / 90 تا 92 .
( 129 ) - الفرقان / 7 .