عامهى مردم مورد بحث و جدال قرار گرفت . تقريظ آيت الله منتظرى و آيت الله مشكينى به منزلهى صحهگذارى بر مطالب اين كتاب تلقى گرديد . در اين رابطه در اسناد ساواك چنين آمده است :
« تبليغات حاد در رد كتاب « شهيد جاويد » به وسيلهى وعاظ به صورتى درآمده كه احتمال اصطكاك و بيم زدوخورد بين طرفداران خمينى به حمايت از صالحى - نويسندهى كتاب - و مشكينى و منتظرى - تقريظنويسان - و جناح مخالف كتاب مىرود كه از محصول اين اختلافات مىتوان نسبت به تضعيف گلپايگانى كه بيش از ديگران موجبات جنجال را فراهم مىنمايد ، اقدام نمود . » « 1 »
آنچه « شهيد جاويد » را از آثار شيعه در اين زمينه متمايز مىسازد ، روش كمابيش برگرفته از فكر خاص نويسنده نسبت به وقايع كربلا مىباشد ؛ و ديگر اينكه به شيوهى جدال سياسى نوشته شده است ، ولى نويسنده در تلاش است كه بحثها و احتجاجات را با تكيه بر تحليل انتقادى بعضى منابع معتبر و رسمى قديمى مطرح سازد .
در واقع فحواى همهى بحثها و دلايل نويسندهى كتاب « شهيد جاويد » اين است كه درك درست تاريخ شيعه فقط وقتى ميسر است كه گرد و غبار جزم و جمودهايى كه بر سر آن نشسته از طريق ارزيابى مجدد ، پيراسته شود . حال تا چه اندازه نويسنده در بيان مطالب خود توانسته به هدفش برسد ، جاى پرسش دارد . بدينسان با بسيارى از روايات و حكايات مأنوس در مىافتد و آنها را محك مىزند و به اين نتيجه مىرسد كه حكايات رايج دربارهى امام حسين ( ع ) غير قابل اعتماد مىباشد . برداشت بىقيد و بند صالحى نجفآبادى از منابع تاريخى و نظر قطعى او مبنى بر اينكه هر امر جزيى و ماجراى فرعى را كه مربوط به واقعهى كربلا است به محك « مجراى كارهاى عقلانى و مجارى طبيعى » « 2 » امور بزند ؛ معلوم مىشود كه مراد نويسنده از اين عبارات ، پرداختن به سررشتههاى عقلانى و منطقى تحقيق است و تا آنجا پيش مىرود كه اين سررشته ، او را در زدودن لفافهى رازها از اطراف اين واقعه و پيراستن آن از روايات و توصيفهاى
هامش
( 1 ) . ر . ك : اسناد مربوط به مسئلهى شهيد جاويد
( 2 ) . نعمت الله صالحى نجفآبادى ، شهيد جاويد ، بىنا ، تهران 1349 ، صص 12 ، 89 ، 91 - 93