كبودى بدن « 1 » .
بنا بر اين ممكن است كه آيهء فوق ناظر به چنين افرادى باشد . كه تنبيه خفيف بدنى در موارد آنان جنبهء آرام بخشى دارد . و يك نوع درمان روانى است .
مسلّم است كه اگر يكى از اين مراحل مؤثّر واقع شود - و زن به انجام وظيفهء خود اقدام كند - مرد حق ندارد بهانهگيرى كرده . در صدد آزار زن برآيد .
لذا به دنبال اين جمله مىفرمايد : اگر آنها اطاعت كنند . به آنها تعدّى نكنيد « 2 » .
و اگر گفته شود : كه نظير اين طغيان و سركشى و تجاوز در مردان نيز ممكن است .
آيا مردان نيز مشمول چنين مجازاتهائى خواهند شد ؟
در پاسخ مىگوئيم : آرى مردان هم درست همانند زنان - در صورت تخلّف از وظائف - مجازات مىگردند . - حتّى مجازات بدنى - . امّا چون اين كار غالباً از عهدهء زنان خارج است . حاكم شرع موظّف است كه مردان متخلّف را از طرق مختلف و حتّى از طريق تعزير - مجازات بدنى - به وظائف خود آشنا سازد .
داستان مردى كه به همسر خود اجحاف كرده بود و به هيچ قيمت حاضر به تسليم در برابر حق نبود . و حضرت على عليه السلام او را با شدت عمل و حتّى با تهديد به شمشير وادار به تسليم كرد معروف است « 3 » .
و آيه در پايان مجدداً به مردان هشدار مىدهد كه از موقعيت سرپرستى خود در خانواده سوء استفاده نكنند . و به قدرت خدا - كه بالاتر از همه قدرتها است - بينديشند . زيرا خداوند بلند مرتبه و بزرگ است ( تفسير نمونه ج 3 ص 369 ) .
هامش
( 1 ) - قال الإمام الصادق عليه السلام : الهجران : أن يحوّل إليها ظهره .
و الضرب بالسواك - و غيره - ضرباً رفيقاً ( من لا يحضره الفقيه ج 3 ص 337 ) .
. . . ضربها ضرباً غير مبرح . . . ( تفسير القمّي - عليه الرحمة - ج 1 ص 137 ) .
و هجرانها : أن يعتزل الفراش . أو يحوّل ظهره إليها . و الضرب بالسواك و شبهه ضرباً لا يبرح . و لا يفسد لحماً و لا جلداً ( المقنعة للشيخ المفيد - عليه الرحمة - ص 518 ) .
( 2 ) - فإن أطعنكم . فلا تطلبوا العلل في ضربهنّ و سوء معاشرتهنّ ( فقه القرآن ج 2 ص 193 ) .
( 3 ) - راجع : الاختصاص ص 157 .