شرح
عن الحلبي ، عن أبي عبداللَّه عليه السلام قال : إذا أقرّ على نفسه بحدّ أو فرية ثمّ جحد جلد . قلت : أرأيت إن أقرّ على نفسه بحدّ يبلغ فيه الرجم أكنت ترجمه ؟ قال :
لا ، و لكن كنت ضاربه . « 1 »
فقه الحديث : در سند روايت ، ابراهيم بن هاشم است . از اينرو ، صاحب جواهر رحمه الله آن را حسنه مىداند . مضمون روايت ، با روايت قبلى متّحد و راوى آن هم حلبى است . بنا بر مبنايى كه از مرحوم آيت اللَّه بروجردى نقل كرديم ، اينها دو روايت نيستند ؛ بلكه يك روايتاند كه يكبار مفصّل و يكبار هم مجمل نقل شده است .
وعنه ، عن أبيه ، عن ابن أبي عمير ، عن أبي أيّوب ، عن محمّد بن مسلم ، عن أبي عبداللَّه عليه السلام قال : من أقرّ على نفسه بحدّ أقمته عليه إلّاالرجم ، فإنّه إذا أقرّ على نفسه ثمّ جحد لم يرجم . « 2 »
فقه الحديث : صاحب جواهر رحمه الله « 3 » به واسطهى وجود ابراهيم بن هاشم در سند حديث ، از آن به حسنه ياد مىكند . امام صادق عليه السلام فرمود : هر شخصى عليه خود به حدّى اقرار كند ، بر او آن حدّ را جارى مىكنم ؛ مگر در حدّ رجم كه اگر پس از اقرارش انكار كرد ، ديگر سنگسار نمىشود .
نتيجه : هر سه روايت كه به نظر ما دو روايت بيشتر نيست ، بر سقوط رجم پس از انكار ، دلالت تام و تمام دارد .
بررسى تأثير سوگند در سقوط رجم
از كتاب جامع بزنطى حكايت شده است ، پس از انكار بايد قسم بخورد تا رجم ساقط شود ؛ و اين مطلب را با سندهاى متعدّد از امامان عليهما السلام نقل كرده است . « 4 »هامش
( 1 ) . وسائل الشيعة ، ج 18 ، ص 319 ، باب 12 از ابواب مقدّمات الحدود ، ح 2 .
( 2 ) . جواهر الكلام ، ج 41 ، ص 291 .
( 3 ) . همان .
( 4 ) . همان ، ص 292 ؛ رياض المسائل ، ج 10 ، ص 26 ؛ كشف اللثام ، ج 2 ، ص 395 .