وَ الَّذِينَ يُحَاجُّونَ فِي اللَّهِ
و ايشان كه مىحجت جويند و آرند در اللَّه [ و پيغام او ، ]
مِنْ بَعْدِ ما اسْتُجِيبَ لَهُ
پس آنكه پاسخ كردند او را و بگرويدند به او
حُجَّتُهُمْ داحِضَةٌ عِنْدَ رَبِّهِمْ
حجت ايشان [ و داورى جستن ] ايشان ناچيزست و نابرجاى بنزديك خداوند ايشان ،
وَ عَلَيْهِمْ غَضَبٌ
و خشم اللَّه بر ايشان ،
وَ لَهُمْ عَذابٌ شَدِيدٌ . ( 16 )
و ايشانراست عذابى سخت .
اللَّهُ الَّذِي أَنْزَلَ الْكِتابَ بِالْحَقِّ
خداى اوست كه نامه فرو فرستاد براستى
وَ الْمِيزانَ
و ترازو [ و فرمان بداد ، ]
وَ ما يُدْرِيكَ لَعَلَّ السَّاعَةَ قَرِيبٌ . ( 17 )
دانا كرد ترا و چه دانى كه رستاخيز نزديك است .
يَسْتَعْجِلُ بِهَا الَّذِينَ لا يُؤْمِنُونَ بِها
ايشان به آن ميشتاوند كه نگرويدهاند به آن ،
وَ الَّذِينَ آمَنُوا مُشْفِقُونَ مِنْها
و ايشان كه گرويدهاند ترسانند از آن ،
وَ يَعْلَمُونَ أَنَّهَا الْحَقُّ
و ميدانند كه آن بودنى است ،
أَلا
آگاه بيد و بدانيد
إِنَّ الَّذِينَ يُمارُونَ فِي السَّاعَةِ
ايشان كه [ مىپيچند و ] در كار رستاخيز در گمان ميباشند ،
لَفِي ضَلالٍ بَعِيدٍ . ( 18 )
ايشان در گمراهىاند دور .
النوبة الثانية
اين سورهء « حم ، عسق » سورة « الشورى » خوانند ، و در مكيات شمرند .
ابن عباس گفت : جمله به مكه فرود آمد مگر چهار آيت :
قُلْ لا أَسْئَلُكُمْ عَلَيْهِ أَجْراً
تا آخر چهار آيت . و جملهء سوره پنجاه و سه آيت است و هشتصد و شصت و شش كلمه و سه هزار و پانصد و هشتاد و هشت حرف . و در اين سوره هفت آيت منسوخ است :
الاولى قوله تعالى :
وَ يَسْتَغْفِرُونَ لِمَنْ فِي الْأَرْضِ
نسخ ذلك بقوله :
وَ يَسْتَغْفِرُونَ لِلَّذِينَ آمَنُوا
.
الثانية . قوله :
وَ ما أَنْتَ عَلَيْهِمْ بِوَكِيلٍ
نسختها آية السيف .
الثالثة قوله :
لَنا أَعْمالُنا وَ لَكُمْ أَعْمالُكُمْ لا حُجَّةَ بَيْنَنا وَ بَيْنَكُمُ
نسخت بقوله :
قاتِلُوا الَّذِينَ لا يُؤْمِنُونَ بِاللَّهِ وَ لا بِالْيَوْمِ الْآخِرِ
.