به آسمان پيوسته .
قوله : «
فَخَلَفَ مِنْ بَعْدِهِمْ خَلْفٌ »
الايه . . آن دور در گذشت و آن قرن بسر رسيد باز قومى ديگر رسيدند به عكس ايشان و سيرتشان ، بر پى شهوتها رفتند و دل در آشيانهء شيطان بستند ، حريص چون خوكان ، متكبر چون پلنگان ، محتال چون روبهان شرير چون سگان ، به ظاهر آدمى و به باطن شيطان .
اى جوانمرد خاصيّت آدمى نه بتغذّى و تناسل است كه نبات را همين هست نه بحسّ و حركت است كه حيوانات ديگر را همين هست ، بلكه خاصيّت آدمى بعلم و معرفت است ، امّا خطر گاهى دادهاند او را كه بيك لحظه بدرجهء جبرئيل و ميكائيل رسد ، بلكه از ايشان در گذرد ، و بيك خطرت بهيمهاى سبعى گردد بلاقيمت ، اگر نظر فضل الهى به دو رسد ، «
أَنْعَمَ اللَّهُ عَلَيْهِمْ مِنَ النَّبِيِّينَ »
او را در پردهء عصمت خويش گيرد ، و اگر بعدل جبّارى به حكم سياست به دو نگرد ، «
فَخَلَفَ مِنْ بَعْدِهِمْ خَلْفٌ »
او را در وهدهء غىّ افكند كه : «
فَسَوْفَ يَلْقَوْنَ غَيًّا »
.
قوله : «
إِلَّا مَنْ تابَ وَ آمَنَ وَ عَمِلَ صالِحاً »
، فاولئك الّذين تداركتهم الرّحمة الازلية و يسبقون فى النّعم السّرمدية .
4 - النوبة الاولى
( 19 / 98 - 61 )
قوله تعالى : «
جَنَّاتِ عَدْنٍ »
بهشتهاى هميشى ، «
الَّتِي وَعَدَ الرَّحْمنُ »
آن بهشتها كه رحمن وعده داد [ به آن ] «
عِبادَهُ بِالْغَيْبِ »
بندگان خويش را ناديده ، «
إِنَّهُ كانَ وَعْدُهُ مَأْتِيًّا
( 61 ) » وعدهء اللَّه تعالى آمدنى است [ و بنده بدان رسيدنى ] .
«
لا يَسْمَعُونَ فِيها لَغْواً »
نشنوند در آن هيچ سخن نابكار بيهوده ، «
إِلَّا سَلاماً »
مگر سخنى بسلامت [ از عيب رسته ] . «
وَ لَهُمْ رِزْقُهُمْ فِيها »
و روزى ايشان در آن ميرسد ، «
بُكْرَةً وَ عَشِيًّا »
( 62 ) بامداد و شبانگاه .