«
وَ لا تَقْرَبُونِ »
جزم لانّ معناه النّهى اى لا تقربوا دارى و لا بلادى .
قال الزجاج : القراءة بالكسر و هو الوجه و يجوز و لا تقربون بفتح النّون لأنّها نون جماعة كما قال فبم تبشّرون بفتح النّون و يكون و لا تقربون لفظه لفظ الخبر و معناه معنى الامر .
«
قالُوا سَنُراوِدُ عَنْهُ أَباهُ »
اى نجتهد فى طلبه من ابيه ، اصله من راد يرود اذا جاء و ذهب ، «
وَ إِنَّا لَفاعِلُونَ »
ما امرتنا به ، اين - لفاعلون - آنست كه عرب گويند نزلت بفلان فاحسن قرءانا و فعل و فعل يكنون بهذه اللّفظة عن افاعيل الكرم ، و يقولون غضب فلان فضرب و شتم و فعل و فعل يكنون عن افاعيل الاذى . قيل اراد يوسف بذلك تنبيه يعقوب على حال يوسف . و قيل امره اللَّه بذلك .
و گفتهاند كه يوسف چون برادران را ديد و احوال يعقوب شنيد گريستن بر وى افتاد برخاست و در سراى زليخا شد ، گفت برادران من آمدهاند و مرا نمىشناسند و من ايشان را مىشناسم ، زليخا گفت مرا دستورى ده تا براى « 1 » ايشان دعوتى سازم و از پس پرده ايشان را ببينم ، يوسف او را دستورى داد و زليخا ايشان را از پس پرده مىديد « 2 » و يوسف خبر پدر از ايشان همى پرسيد تا روبيل بخنديد و گفت سبحان اللَّه پندارم اين عزيز يكى است از ما كه از ديرگاه باز غايب بوده اكنون خبر خانهء خود همى پرسيد ، يوسف گفت مرا اين عادتست كه دوست دارم با غربا حديث كردن و استعلام اخبار از ايشان كردن . پس آن شب ايشان را بمهمانى باز گرفت ، بامداد بار ايشان بفرمود و غلامان خود را گفت ، آن بضاعت كه ايشان آوردهاند ببهاى گندم در ميان گندم نهيد پنهان ايشان « 3 » .
اينست كه ربّ العالمين گفت : «
وَ قالَ لِفِتْيانِهِ »
قرأ حمزه و الكسائى و حفص : « لفتيانه » بالالف ، الفتية و الفتيان جمع فتى و اراد بالفتية ها هنا العبيد و المماليك . بضاعت ايشان بود كه ببهاى گندم داده بودند ، قتاده گفت لختى درم
هامش
( 1 ) - نسخهء ج : از بهر
( 2 ) - نسخهء ج : همى نگريد .
( 3 ) - نسخهء ج : كه ايشان ببهاى گندم آوردهاند در ميان گندم پنهان از ايشان با ايشان دهيد