يا رب ار فانى كنى ما را به تيغ دوستى * هر فرشتهء مرگ را با ما نباشد هيچ كار
هر كه از جام تو روزى شربت عشق تو خورد * چون نماند آن شراب او داند آن رنج خمار
كَدَأْبِ آلِ فِرْعَوْنَ وَ الَّذِينَ مِنْ قَبْلِهِمْ
تهديد و وعيد مشركان قريش است و كفار عرب . ميگويد چشم عبرت باز كنيد و در عادت و سيرت رفتگان و گذشتگان نگريد و سرانجام ايشان از آن جهانداران و گردنكشان كه بودند بنگريد كه ايشان چه كردند و ما با ايشان چه كرديم و بر سر ايشان چه رانديم .
وَ عاداً وَ ثَمُودَ وَ أَصْحابَ الرَّسِّ وَ قُرُوناً بَيْنَ ذلِكَ كَثِيراً وَ كُلًّا ضَرَبْنا لَهُ الْأَمْثالَ وَ كُلًّا تَبَّرْنا تَتْبِيراً
. اى - كفّار عرب ، و اى مشركان قريش اگر شما همان كنيد كه ايشان كردند ، از سياست قهر ما همان بينيد كه ايشان ديدند .
ذلِكَ بِأَنَّ اللَّهَ لَمْ يَكُ مُغَيِّراً
الايه . سنّت و آئين ما چنان است كه بر بندگان نعمت ريزيم و معيشت فراخ در پيش نهيم ، پس اگر شكر آن نگزارند و حقّ آن بر خود بنشناسند ، نعمت از ايشان بگردانيم و به نقمت بدل كنيم .
إِنَّ اللَّهَ لا يُغَيِّرُ ما بِقَوْمٍ حَتَّى يُغَيِّرُوا ما بِأَنْفُسِهِمْ
،
إِنَّ شَرَّ الدَّوَابِّ عِنْدَ اللَّهِ الَّذِينَ كَفَرُوا فَهُمْ لا يُؤْمِنُونَ
چه اميد ماند در كار ايشان و چه سود دارد اعمال ايشان ، بعد از آن كه در ازل عدل خود بر ايشان براند كه :
شَرَّ الدَّوَابِّ عِنْدَ اللَّهِ
و در ابد اين حكم بر ايشان برفت ،
فَهُمْ لا يُؤْمِنُونَ
.
وَ أَعِدُّوا لَهُمْ مَا اسْتَطَعْتُمْ مِنْ قُوَّةٍ
بر زبان تفسير - قوة - رمى سهام غازيان است بر وى دشمن و از روى اشارت ، سهام سحرگاهى است در عالم غيب بنعت خشوع و خضوع ، و رمى القلب الى الحقّ معتمدا عليه و راجعا عمّا سواه . و گفتهاند : اين قوة ، قوت دل است و ثقت بنصرت و تأييد الهيّت ، چنان كه گفت :
هُوَ الَّذِي أَيَّدَكَ بِنَصْرِهِ
اى - هو الّذى بنصره افردك ، و بلطفه ايّدك ، و عن كلّ سؤل و نصيب طهّرك و عن رق الاشياء حرّرك و فى جميع الاحوال كان لك .
أَلَّفَ بَيْنَ قُلُوبِهِمْ
. الّف بين قلوب المرسلين بالرّسالة و قلوب الانبياء بالنبوّة و قلوب الصّدّيقين بالصّدق و قلوب الشهداء بالمشاهدة و قلوب الصالحين بالخدمة و قلوب عامّة المؤمنين بالهداية ، فجعل المرسلين رحمة على الانبياء و جعل الانبياء رحمة على