تُرْهِبُونَ بِهِ
تا مىترسانيد به آن ،
عَدُوَّ اللَّهِ وَ عَدُوَّكُمْ
دشمن خداى را و دشمن خويش را ،
وَ آخَرِينَ مِنْ دُونِهِمْ
و كسانى را كه فرود از ايشاناند ،
لا تَعْلَمُونَهُمُ
كه ايشان را ندانيد ،
اللَّهُ يَعْلَمُهُمْ
داند ايشان را خداى ،
وَ ما تُنْفِقُوا مِنْ شَيْءٍ فِي سَبِيلِ اللَّهِ
و هر چه نفقه كنيد از چيزى از بهر خدا [ و در سبيل باز كوشيدن با دشمنان وى ] ،
يُوَفَّ إِلَيْكُمْ
گزارده آيد بشما پاداش آن ،
وَ أَنْتُمْ لا تُظْلَمُونَ . ( 60 )
و از شما چيزى كاسته نيايد .
وَ إِنْ جَنَحُوا لِلسَّلْمِ
و اگر به صلح گرايند دشمنان و صلح جويند ،
فَاجْنَحْ لَها
به آن گراى و صلح جوى ،
وَ تَوَكَّلْ عَلَى اللَّهِ
و پشت به خدا باز كن ،
إِنَّهُ هُوَ السَّمِيعُ الْعَلِيمُ . ( 61 )
كه او شنوائيست دانا .
وَ إِنْ يُرِيدُوا أَنْ يَخْدَعُوكَ
و اگر خواهند كه بفريبند ترا [ به صلح ترا از خويشتن مشغول دارند تا سازى سازند ] ،
فَإِنَّ حَسْبَكَ اللَّهُ
پسندهء تو است خداى ترا پسنده ،
هُوَ الَّذِي أَيَّدَكَ بِنَصْرِهِ
او است كه ترا نيروى داد به يارى خود ،
وَ بِالْمُؤْمِنِينَ . ( 62 )
و مؤمنان ،
وَ أَلَّفَ بَيْنَ قُلُوبِهِمْ
و مؤمنانرا و ياران ترا هم دل كرد و نزديكى داد دلهاى ايشان را با يكديگر ،
لَوْ أَنْفَقْتَ ما فِي الْأَرْضِ جَمِيعاً
اگر نفقه كردى تو هر چه در زمين است ،
ما أَلَّفْتَ بَيْنَ قُلُوبِهِمْ
ايشان را هم دل نكرديد و در دلهاشان الفت ننهاديد ،
وَ لكِنَّ اللَّهَ أَلَّفَ بَيْنَهُمْ
لكن خداى ميان ايشان الفت نهاد [ به دين اسلام ] ،
إِنَّهُ عَزِيزٌ حَكِيمٌ . ( 63 )
كه او تواناييست دانا .
النوبة الثانية
قوله تعالى : -
وَ لَوْ تَرى إِذْ يَتَوَفَّى الَّذِينَ كَفَرُوا
، جماعتى مفسران گفتند :
اين آيت در شأن كشتگان روز بدر آمده است كه چون روى به مسلمانان نهادند بوقت جنگ ، فريشتگان بر پشتهاى ايشان ميزدند . مردى گفت يا رسول اللَّه ! رأيت به ظهر ابى جهل مثل الشراك . بر پشت بو جهل نشان ضربتها ديدم هم چون دوال . فقال : ذاك ضرب الملائكة ، رسول خدا گفت : آن ضرب فريشتگان بوده . و
عن انس بن مالك قال : وقف رسول اللَّه ص يوم بدر على القليب ، فقال : اى ابا جهل بن هشام و اى عتبة