منتى ديگر ، كه شما را نه خود باغ و بستان و انواع درختان و ميوههاى الوان آفريدم و ساختم ، كه چهار پايان و جانوران را هم آفريدم ، و شما را مسخر كردم ، و منافع شما در آن نهادم ، چنان كه جايها در قرآن از آن منافع خبر داد ، و منت نهاد ، گفت :
وَ ذَلَّلْناها لَهُمْ فَمِنْها رَكُوبُهُمْ وَ مِنْها يَأْكُلُونَ
،
وَ لَهُمْ فِيها مَنافِعُ وَ مَشارِبُ
،
وَ الْأَنْعامَ خَلَقَها لَكُمْ فِيها دِفْءٌ وَ مَنافِعُ وَ مِنْها تَأْكُلُونَ
،
وَ لَكُمْ فِيها
الاية . جاى ديگر گفت :
لِتَرْكَبُوها وَ زِينَةً
گفتا : و نه خود حيوانات شما را مسخر كردم ، كه جمادات هم مسخر شما كردم :
وَ سَخَّرَ لَكُمُ اللَّيْلَ وَ النَّهارَ وَ الشَّمْسَ وَ الْقَمَرَ وَ النُّجُومُ مُسَخَّراتٌ بِأَمْرِهِ
. آن گه در افضال و انعام بيفزود ، و همه فراهم گرفت و گفت : هر چه محدثات است و مخلوقات در آسمان و زمين ، شما را مسخر كردم :
وَ سَخَّرَ لَكُمْ ما فِي السَّماواتِ وَ ما فِي الْأَرْضِ جَمِيعاً مِنْهُ
. اين از بهر آنست كه من خداوندى بىنيازم ، به هيچ چيز و به هيچ كس حاجت و نياز ندارم . هر چه آفريدم براى بندگان و رهيگان آفريدم :
هُوَ الَّذِي خَلَقَ لَكُمْ ما فِي الْأَرْضِ جَمِيعاً
. بندهء من ! اين همه نعمت و نواخت از ما بين ، و شكر از ما كن . فضل ما بين نه فعل خود . عون ما بين نه جهد خود . نعمت ما بطاعت ما بكاردار ، و شيطان را خوار دار ، كه او ترا دشمن است و راهزن .
اينست كه رب العزة گفت :
كُلُوا مِمَّا رَزَقَكُمُ اللَّهُ وَ لا تَتَّبِعُوا خُطُواتِ الشَّيْطانِ إِنَّهُ لَكُمْ عَدُوٌّ مُبِينٌ
- آن گه پس ازين آيت لختى نعمتهاى خود بتفصيل ياد كرد ، و محرمات و محللات از هم جدا كرد ، و هر يكى را گروهى نامزد كرد ، كه ايشان را آن روزى كرد :
طيبات حلال مؤمنان پاك را ، و خبيثات حرام دشمنان ناپاك را :
الطَّيِّباتُ لِلطَّيِّبِينَ
و
الْخَبِيثاتُ لِلْخَبِيثِينَ
. آن گه هر دو را حوالت با صفت خود كرد ، و درين آيت اشارت كرد كه :
فَقُلْ رَبُّكُمْ ذُو رَحْمَةٍ واسِعَةٍ وَ لا يُرَدُّ بَأْسُهُ عَنِ الْقَوْمِ الْمُجْرِمِينَ
. گفت : ما را هم رحمت است و هم بأس و شدت . رحمت از مؤمنان دريغ نيست ، و بأس و شدت از دشمنان دور نيست . روزى پاك مؤمنانرا برحمت ما است ، و رزق خبيث دشمنان را از نقمت ما است ، و ما