در نهايت كار ، منت مينهد بر مؤمنان كه من به اول معرفت دهم ، و به آخر بيامرزم ، و اين خطاب با جماعت مؤمنان است ، و شك نيست در مغفرت جماعت مؤمنان ، اگر شك است در آحاد و افراد است كه بر ايمان بمانند يا نمانند ، اما بر جمله مؤمنان آمرزيدهاند .
گفتهاند : اين اسلام پسنديدهء اللَّه است ، و
رَضِيتُ لَكُمُ الْإِسْلامَ دِيناً
بوى اشارت است بر مثال سرايى است كه راه گذر آن بر چهار درگاه است ، و از پس آن در گاهها چهار قنطره است ، و پس آن قنطرها درجات و مراتب است ، تا درگاهها و قنطرها باز نبرند بدرجات و مراتب نرسند . اول درگاهى كه بر راه گذر آنست اداء فرايض است . دوم اجتناب محارم .
سيوم تكيه كردن بر ضمان اللَّه در كار روزى . چهارم صبر كردن بر بلاها و رنجها . چون بدين درگاهها گذشتى قنطرها پيش آيد : اول قنطرهء رضا ، به حكم اللَّه رضا دادن و آن را گردن نهادن ، و از راه اعتراض برخاستن . دوم قنطرهء توكل است ، بر خدا اعتماد داشتن و او را بپناه و پشت خود گرفتن و وكيل خود شناختن . سيوم قنطرهء شكر است ، نعمت اللَّه بر خود بشناختن ، و آن نعمت در طاعت وى به كار بردن . چهارم قنطرهء اخلاص است در اعمال ، هم در شهادت ، هم در خدمت و هم در معرفت . شهادت در اسلام و خدمت در ايمان و معرفت در حقيقت . چون قنطرها باز بريدى از آن پس درجات است و مراتب ، هر كس را چنان كه سزاست ، و چنان كه اللَّه او را خواست . اينست كه رب العزّة گفت :
لَهُمْ دَرَجاتٌ عِنْدَ رَبِّهِمْ وَ مَغْفِرَةٌ وَ رِزْقٌ كَرِيمٌ
.
2 - النوبة الاولى
( 5 / 6 - 4 )
قوله تعالى :
يَسْئَلُونَكَ
ميپرسند ترا ،
ما ذا أُحِلَّ لَهُمْ
كه چه چيز ايشان را حلال و گشاده كردند از صيد ، قل [ اى رسول من ] بگوى :
أُحِلَّ لَكُمُ الطَّيِّباتُ
حلال كردند شما را پاكها [ و كشتها از بهيمة انعام ] ،
وَ ما عَلَّمْتُمْ
و خوردن صيد آن