لا تَسْئَلُوا عَنْ أَشْياءَ
الاية .
وَ اللَّهُ غَفُورٌ حَلِيمٌ
اى ذو تجاوز حين لا يعجل بالعقوبة .
قَدْ سَأَلَها
اى الآيات
قَوْمٌ مِنْ قَبْلِكُمْ
يعنى قوم عيسى حين سألوا المائدة « ثمّ كفروا بها و قالوا انّها ليست من اللَّه ، و قوم صالح سألوا الناقة ثم عقروها ، فقال تعالى :
ثُمَّ أَصْبَحُوا بِها كافِرِينَ
. فاهلكوا .
و سأل رجل عن ابن عباس : هل تحت هذه الارض من خلق ؟ قال : بلى .
قال له : اخبرنى ما هو ؟ فقال : لو اخبرتك كفرت ، معناه - و اللَّه اعلم - لو اخبرتك انكرت .
ما جَعَلَ اللَّهُ مِنْ بَحِيرَةٍ
- اين آيت تفسير آن آيت است كه آنجا گفت :
وَ جَعَلُوا لِلَّهِ مِمَّا ذَرَأَ مِنَ الْحَرْثِ وَ الْأَنْعامِ
الاية ، و آن آيت كه بر عقب گفت :
وَ قالُوا هذِهِ أَنْعامٌ
، و آن آيت كه در سورة النحل است :
وَ يَجْعَلُونَ لِما لا يَعْلَمُونَ نَصِيباً
الاية .
بحيره در نهاد و سنت جاهليت آن بود كه ماده شترى چون پنج بطن بزادى ، و پنجمين بچه نر بودى ، ايشان گوش آن ماده شتر بشكافتندى و فرو گذاشتندى تا بمراد خويش بسر آب و گياه شدى ، و نشستن بر آن و كشتن و خوردن آن بر خود حرام كردندى . و سائبه آن بود كه چون كسى از ايشان به سفر بودى يا بيمار بودى ، نذر كردى و گفتى : اگر مسافر بسلامت باز آيد ، يا بيمار به شود ، ناقتى سائبة اى مخلاة پس چون نذر واجب شدى ، آن شتر كه نذر در آن بود فرو گذاشتندى . و آزاد كردندى از نشستن و بار برنهادن . و در وصيلة خلافست از وجوه ، و اختيار قول سعيد مسيب كردهاند ، وى گفته است كه وصيلة آنست كه ماده شتر كه بچه ماده زاديد ، و پس آن باز در شكم ديگر هم ماده زاديد ، گفتندى : وصلت اختها ، و گوش وى بريدندى بت را .
و حامى آن بود كه شتر نر را نامزد كردندى كه هر گه كه از ضراب وى چندين شكم زاده آيد ، پشت او از بار بر نهادن و بر نشستن آزاد است . چون آن عدد تمام شدى - و بيشتر آن ده شكم ميبود - گفتندى : قد حمى ظهره ، پشت خويش حمى كرد ، نه بر نشستندى ، نه بار