شوند ، الّا اگر ساكن الف بود كه حرف مدّ است نحو : دابّة و شابّة و حاقّة و طامّة ، زيرا كه مدّ بجاى حركت است . امّا ايشان كه روا داشتند گفتند : اين همچنانست كه ثوب بكر ، و حبيب بكر ، كه روا بود كه آن را مدغم كنند ، گويند : ثوب بكر و حبيب بكر ، چون روا است كه واو و يا ، گر چه هر دو حرف ليناند ، با نقصان مدّ كه در ايشانست با الف كه تمام مدّ است درين باب مانند كنند ، تا دو ساكن كه اوّل آن نه الف باشد و ثانى آن مدغم بود مجتمع شود . همچنين اين معنى در « تعدّ و » و « يخصّمون » و امثال آن ، مع عدم المدّ روا بود . باقى « لا تعدوا » خوانند با سكون عين و تخفيف دال ، و اين مشهورتر است چنان كه در سورة الاعراف گفت :
إِذْ يَعْدُونَ فِي السَّبْتِ
، و اين از : عدا يعدو است ، و حجّت اين قراءت آنست كه گفت :
فَمَنِ ابْتَغى وَراءَ ذلِكَ فَأُولئِكَ هُمُ العادُونَ
. و حجّت قراءت ورش و قالون و اسماعيل آنست كه در سورة البقرة گفت :
وَ لَقَدْ عَلِمْتُمُ الَّذِينَ اعْتَدَوْا مِنْكُمْ فِي السَّبْتِ
.
وَ أَخَذْنا مِنْهُمْ مِيثاقاً غَلِيظاً
- اى عهدا مؤكّدا فى النّبيّ ( ص ) .
فَبِما نَقْضِهِمْ مِيثاقَهُمْ
- اين « ما » صلت است ، هم چنان كه :
فَبِما رَحْمَةٍ مِنَ اللَّهِ
اى فبرحمة من اللَّه . و
عَمَّا قَلِيلٍ
- اى عن قليل .
فَبِما نَقْضِهِمْ
- اين بنقضهم ميثاقهم الّذى اخذهم اللَّه عليهم . ميگويد : بشكستن ايشان آن پيمان را كه اللَّه بر ايشان گرفت در تورات ، و بكافر شدن ايشان بسخنان حق ، يعنى به قرآن و به انجيل ، كه جهودان بهر دو كافر شدند ، و بكشتن ايشان پيغامبران را بناحق ، كه ايشان به روزى در هفتاد پيغامبر بكشتند .
وَ قَوْلِهِمْ قُلُوبُنا غُلْفٌ
- گفتهاند كه اينجا مضمرى است ، و سخن بدان تمام است ، و مضمر آنست كه : لعنّاهم . ميگويد : به آن نقض پيمان و به آن كفر و آن قتل