و شرف وى در آن مبين كرده . و متشابهات آنست كه درين قصهها مكرر مىشود .
چنان كه در قصه نوح گفت
قُلْنَا احْمِلْ
جاى ديگر گفت
فَاسْلُكْ فِيها
و عصاء موسى را گفت
فَإِذا هِيَ حَيَّةٌ تَسْعى
جاى ديگر گفت
فَإِذا هِيَ ثُعْبانٌ مُبِينٌ
.
و گفتهاند كه محكمات آنست كه علما را دريافت معنى آن هست و بر تأويل آن رسند ، و متشابهات آنست كه علم آن جز اللَّه نداند ، چنان كه وقت خروج دجال و نزول عيسى ، و آفتاب از مغرب برآمدن ، و قيامت برخواستن ، و مانند اين كه اللَّه بدانستن آن متأثر است ، و خلق را بران اطلاع نه ، و جز ايمان آوردن بدان كس را در آن نصيب نه .
و بروايتى ديگر از ابن عباس متشابهات آنست كه تشابهت على اليهود ، و هى حروف التهجى فى اوائل السّور . و اصل اين قصه آنست كه قومى جهودان چون كعب اشرف و حيى اخطب و همسران ايشان آمدند بنزديك رسول ص و گفتند « بما رسيد كه در جملهء آن چه بر تو فرو فرستادند
الم
است ، و اگر اين حق است پس ما مدت ملك امت تو مىدانيم كه چند خواهد بود و تا كى خواهد بود ، بيش از هفتاد و يك سال نخواهد بود » - و اين تأويل كه نهادند از شمار جمل بر - گرفتند ، يعنى كه الف يكى ، لام سى ، و ميم چهل . مصطفى ص گفت پس ازين بيشتر هست
المص
. ايشان گفتند « ص » نود باشد پس صد و شصت و يك سال خواهد بود . ايشان گفتند : مانند اين ديگر هست ؟ مصطفى ص گفت :
الر
. ايشان گفتند : اكنون دويست و سى و يكسان خواهد بود مصطفى گفت ازين بيشتر هست
المر
. ايشان گفتند : اين بسيار بيفزود دويست و هفتاد و يكى باشد و اين بر ما مشتبه شد ندانيم آن بيشتر گيريم يا كمتر ؟ ما خود به تو ايمان نخواهيم آوردن . پس رب العالمين در شأن ايشان اين آيت فرستاد :
هُوَ الَّذِي أَنْزَلَ عَلَيْكَ الْكِتابَ مِنْهُ آياتٌ مُحْكَماتٌ هُنَّ أُمُّ الْكِتابِ وَ أُخَرُ مُتَشابِهاتٌ
يعنى اشتبه على اليهود بما أولو الحروف