و المستحلّ محارم اللَّه ، و التّارك لسنّتى و المستحل من عترتى ما حرم اللَّه . »
وَ إِذا قِيلَ
- قرائت كسايى و يعقوب اشمام ضمّ است در فاء الفعل يعنى كه تا دلالت كند بر واو منقلبه و بر اصل كلمه كه اصل آن قول بوده است ، و نيز فاصل بود ميان صدر و مصدر
وَ إِذا قِيلَ لَهُمْ
يعنى لهؤلاء المنافقين و قيل لليهود . ميگويد چون مؤمنان منافقان اوس و خزرج را گويند تباه كارى مكنيد در زمين - و تباه كارى ايشان آن بود كه دلهاى ضعيف ايمانان در مىشورانيدند و طعنها در رسول و در دين در سخنان خويش مىتعبيه كردند ، و مردمان را از غزا دل ميگردانيدند و از سخاوت مىفروداشتند ، و چون ايشان را گويند اين فساد مكنيد جواب دهند كه ما مصلحانيم يعنى ميخواهيم كه صلح دهيم مؤمنانرا و اهل كتاب را .
و قيل :
إِنَّما نَحْنُ مُصْلِحُونَ
- اى الّذى نحن عليه صلاح عند انفسنا و ذلك لانّ الشّيطان زيّن لهم سوء اعمالهم كقوله تعالى
أَ فَمَنْ زُيِّنَ لَهُ سُوءُ عَمَلِهِ فَرَآهُ حَسَناً
. چون ايشان گفتند ما مصلحانيم و در طلب صلاح ميكوشيم ربّ العالمين باطن ايشان را آشكارا كرد و مؤمنانرا از ضمير ايشان آگاه گردانيد گفت :
أَلا إِنَّهُمْ هُمُ الْمُفْسِدُونَ
الا حرف تنبيه است و اصله - لا - دخل عليه الف الاستفهام فاخرجته الى معنى التحقيق . ميگويد آگاه بيداى مسلمانان كه ايشانند مفسدان و تباه كاران
وَ لكِنْ لا يَشْعُرُونَ
- لكن نميدانند كه رسول و مؤمنان از سرّ ايشان و تباهكارى ايشان خبر دارند . معنى ديگر - لكن نميدانند كه غايب آن فساد چيست و آن عذاب كه ايشان را ساختهاند چونست . و گفتهاند فساد درين آيت بمعنى معصيت است و صلاح بمعنى طاعت - چنانك در سورة الاعراف گفت
وَ لا تُفْسِدُوا فِي الْأَرْضِ بَعْدَ إِصْلاحِها
و در سورة النّمل گفت -
يُفْسِدُونَ فِي الْأَرْضِ وَ لا يُصْلِحُونَ .
يعنى يعلمون بالمعصية فى الارض و لا يطيعون اللَّه فيها . و در قرآن فساد است بمعنى هلاك چنانك گفت -
لَوْ كانَ فِيهِما آلِهَةٌ إِلَّا اللَّهُ لَفَسَدَتا
اى لهلكتا . و فساد است بمعنى قتل - چنانك