را بگويند . فاعل خلقت و آفرينش اين جهان را معرفى كنند ؛ ولى متأسفانه در اين مورد جوابى ندارند . حالا اگر بپرسيم ، اين خانه را كى ساخته است ؟ اين فرش را كى بافته است ؟ اين پنجره را كى تركيب نموده است ؟ يكى يكى نام مىبرند ، فوراً فاعل آنها را معرفى مىكنند . مىگويند فلان مهندس اين خانه را درست نموده ، فلان قالى باف اين فرش را بافته است . فلان نجار اين پنجره را درست كرده است ؛ اماّ وقتىكه از خالق كائنات بپرسيم ، مىگويند : ماده ، جواب سؤال را اشتباه مىدهند ، در حالىكه تمام موجودات مادى داراى علت فاعلى هستند . ماديين در مورد أشياى جزئى علت را قبول دارند و علت فاعلى آن را رد نمىكنند ؛ اما در آفرينش كائنات علت فاعلى را قبول نمىكنند ، مىگويند : جهان مادى از باب اتفاق خلق شده است . در واقع آنان جواب معقول و منطقى براى اين سؤال ندارند و از باب عجز و ناتوانى مىگويند ، كائنات از روى تصادف بهوجود آمده است .
ماديين مىدانند ، اگر بگويند جهان از خود علت فاعلى دارد ، بايد قبول كنند كه علت فاعلى آن خداست ؛ زيرا جز خدا كسى ديگر توانايى اينكار را ندارد . بر همين اساس لجبازى مىكنند و حاضر نمىشوند به حقيقت آفرينش اعتراف نمايند ، براى اينكه اگر انسان فاعل را قبول كند ، مىداند كه فاعِل اين عالم پهناور عاقل ، عالم ، مدبر و توانا است و طبعاً خلقت كائنات داراى علت غايى است و هدفمندانه آن را به وجود آورده است . به عنوان مثال ، اگر ديوانهى بيايد يقهى يك نفر را پاره كند ، كسى سؤال نمىكند چرا او اين كار را انجام داد ؛ زيرا مىداند كه او ديوانه است و
انوار هدايت (تفسير قرآن كريم) (فارسى) — صفحة 275
مساهمون: الشيخ محمد آصف المحسني
ص٢٧٥