افاضه خداوند جل جلاله
خداوند متعال جل جلاله خالق تمام كائنات است و هيچگونه احتياجى نسبت به مخلوق خود ندارد ؛ بلكه ما به عنوان عبد و بنده عاجز ، به او محتاج هستيم . ما انسانها در هرثانيه ، نه در هر ساعت يا در هر روز ، در هرثانيه به خدا احتياج داريم ، اين موضوع در فلسفه ثابت شده است كه در هر آن و در هر ثانيه و در هر لحظه ، نه تنها انسان ؛ بلكه تمام مخلوقات جهان ، چه مجرد و چه مادى ، همه محتاج به فيض خداوند هستند . وجود خدا براى آنها فيض است ، انسان همانگونه كه در ابتداى به خدا محتاج بود ، در مرحله بقاء و استمرار نيز به خدا محتاج است ، موجودات در هر شرايط به فيض خدا محتاج است و بدون افاضه پروردگار بقاى موجودات ناممكن مىشود . به عنوان مثال يكنفر تشنه مىبيند كه از روى يك سنگ آب قطره قطره بهسوى زمين مىريزد ، فوراً ظرفى را در زير آن مىگذارد تا آبها جمع شوند و رفع تشنگى كند . در اينصورت براى پُرشدن ظرف ، در هر لحظه به آن قطرههاى آب احتياج است ؛ براى اينكه اگر قطرهها قطع شود آبى جمع نمىشود تا رفع تشنگى نمايد . ( سعدى در ابتداى كتاب گلستان خود مىگويد :
منت خداى عز و جل را كه طاعتش موجب قربت و به شكر اندرش مزيد نعمت . هر نفسىكه فرو مىرود مُميد حيات ، چون بر مىگردد مفرح ذات . پس در هر نفسىكه مىكشى دو نعمت و در هر نعمتى شكرى واجب .
از دست و زبان كى برآيد ، * كز عهدهى شكرش بدر آيد