همه آنها علّت غايى دارد . هيچ موجودى بيهوده خلق نشده است و هيچ حكمى خلاف مصلحت صادر نمىشود .
از عجايب نظام طبيعت
بحث ما مربوط به تمام كائنات بود ، تمام كائنات داراى هدف است و ما كمال لايق بعضى از اشياى مانند حيوانات و نباتات را به خوبى مشاهده مىكنيم ؛ ( ولى در مورد جمادات ما چيزى را نمىدانيم . ) شايد بعضى از حيوانات دريايى را شما ديده باشيد كه در كنار دريا تخم گذارى مىكنند بعد از تخم گذارى بدون توجه به تخمكها بهسراغ كارشان مىروند ، تخمها مدتى بهحال خودش باقى مىمانند ، بعد حيوانات ريز ريز در داخل آنها شكل گرفته و طبيعتاً در همانجا رشد و نُمو مىكنند . خداى حكيم و دانا نظام طبيعت را چنان مجهز خلق كرده است كه تمام امكانات براى حفظ و بقاى آن حيوانات در آن فراهم است ، به مجرد اينكه آن حيوانات كوچك خود را از ميان تخم بيرون مىكشند ، بهسرعت طرف دريا حركت مىكنند . جاى تعجب است كه آن حيوانات از كجا مىفهمند بهطرف دريا بروند ؟ چه كسى آنها را هدايت مىكند ؟ كدام نيرو به آنها مىفهماند اگر در ميان دريا نروند ، در ميان اين خاكها زندگى براى آنها دشوار مىباشد ! چگونه آنها مىفهمند كه دريا به كدام طرف است تا راه را گُم نكنند ؟ ممكن است كسى بگويد كه غريزه خودكار به آنها جهت مىدهد ، اين جواب درست كه غريزه خودكار به آنها مىفهماند ؛ اماّ غريزه خودكار را چه كسى به