آنها را به خوردن چيزى ارشاد كرده باشد ؛ يعنى از فلان چيز و يا از فلان گياه خود را تغذيه كنيد و نيز ممكن است كه به فكر خود از بعضى گياهان شكم خود را سير كرده باشند . من در تاريخ چيزى در اين مورد نديدهام و بايد بگوييم والله العالم .
قرآن مجيد مىفرمايد :
« وَ أَنْ لَيْسَ لِلْإِنْسانِ إِلَّا ما سَعى »
« 1 » براى انسان در دنيا ، جز سعى و تلاش راهى وجود ندارد و تنها با سعى و تلاش ، انسان به مقام بالا دست مىيابد .
« وَ الَّذِينَ جاهَدُوا فِينا لَنَهْدِيَنَّهُمْ سُبُلَنا وَ إِنَّ اللَّهَ لَمَعَ الْمُحْسِنِينَ »
« 2 » آنهايى كه در راه خدا سعى و تلاش مىكنند ، خداوند نيز راه خود را براى آنها نشان مىدهد و خداوند جل جلاله با كسانى است كه با كوشش و تلاش خود اعمال نيك انجام مىدهند . كسانىكه تنبل هستند و در زندگانى خود تلاش ندارند ، راه سعادت و خوشبختى بر روى آنان ، بسته خواهد بود .
انسان همانگونه كه براى ادامه حيات خود به كار احتياج دارد تا لقمهاى غذا بهدست آورد و براى تنازع در بقا ، بتواند زنده بماند . عين همين مطلب را در مسئله تربيت خود نيز بايد در نظر داشته باشد . خداوند متعال جل جلاله انسان را كامل خلق نكردهاست كه بگوييم انسان محتاج به تربيت نيست ؛ بلكه انسان با طبيعت خام خلق شده است و بايد با سعى و كوشش ، طبيعت خام خود را پخته سازد ؛ زيرا خداوند جل جلاله به انسان اختيار داده است تا طبق ميل و رغبت خود ، زندگانى خود را عيار كند . به عبارت ديگر انسان در دنيا صاحب اختيار است و مىتواند مطابق ميل خود رفتار كند ، اگر از طبيعت خام پيروى كرد ، سر انجام كارش به تباهى مىرسد ؛ اگر از
هامش
( 1 ) - نجم / آيه 39
( 2 ) - عنكبوت / آيه 69