نكته دوم : آنچه را كه براى مردم تبليغ مىكنند ، خود نيز به آن عمل نمايند ، تا مردم صدق گفتار مبلّغ را در عمل و رفتار او مشاهده كنند . عدهاى از مبلّغين مثل بلبل روى منبر براى مستمعين صحبت مىكنند ؛ ولى در مرحله عمل به هيچ كدام آنها توجه ندارند ؛ در اينصورت مردم به حرف مبلّغ ، گوش نمىدهند . مردم عاقلاند ، فكر مىكنند ، مردم چشم دارند ، با چشم خود مىبينند و عمل مبلّغ را زير نظر دارند . وقتى مردم ديدند مبلّغ خلاف گفتههايش عمل مىكند به حرف او گوش نمىدهند .
به نظرمن ، بدبخت ترين و بىچاره ترين انسانها ، آن مبلّغى است كه با زبان خود دين را براى مردم ترويج كند و با عمل خود مردم را از دين دور نمايد . انسان چيزى را كه براى مردم بيان مىكند ، خود نيز بايد به آن عمل نمايد . قرآن مجيد مىفرمايد :
« لِمَ تَقُولُونَ ما لا تَفْعَلُونَ
« 1 »
»
چيزى را كه خود شما به آن عمل نمىكنيد ، چرا براى ديگران تبليغ مىكنيد ؟ اگر نماز شب نمىخوانيد ؛ حق نداريد ديگران را براى خواندن آن ترغيب و تشويق نماييد .
« كَبُرَ مَقْتاً عِنْدَ اللَّهِ أَنْ تَقُولُوا ما لا تَفْعَلُونَ »
« 2 » نزد خداىمتعال جل جلاله بسيار ناپسند است چيزى را كه مىگوييد و به آن عمل نمىكنيد .
انسان اگر مستحبات را انجام نمىدهد ، جايز نيست كه ديگران را براى انجام آن تبليغ نمايد ؛ بايد اول خود انسان اعمال را انجام دهد و بعد براى ديگران تبليغ كند .
نكته سوم : با مردم اخلاق نيكو و زبان ملائم داشته باشند .
هامش
( 1 ) - صف / آيه 2
( 2 ) - صف / آيه 3