مسئوليتهاى خود را درك كنند و در برابر مردم خود را مسئول بدانند . اين حق مردم است كه توسط مبلّغين دينى ارشاد شوند . اهل علم با توجه به سيره پيغمبر اسلام صلى الله عليه وآله و سلم بايد بسيار با صبر و حوصله مندى و با اخلاق نيكو و پيشانى باز در بين مردم تبليغ كنند و از ايراد گرفتن مردم ناراحت نشوند . اگر اتهامى بر آنها وارد شود ، بايد صبر كنند . علماء و اهل علم بايد صبور باشند و به زندگانى انبياى الهى فكر كنند . در تاريخ مىبينيم كه چگونه به پيغمر بزرگوار اسلام صلى الله عليه وآله و سلم توهين و تحقير مىكردند ؟ آنحضرت را جادوگر خطاب مىكردند ! كاهن خطاب مىكردند ! دروغگو و شاعر مىگفتند ! خيال پرست مىگفتند ! اماّ آنحضرت صلى الله عليه وآله و سلم هيچگاه از اين گفتهها ناراحت نمىشدند ؛ بلكه صبر مىكردند . علماء و مبلّغين دينى نيز بايد داراى حوصله باشند و منتظر اين نباشند كه در يك منبر ، همه مردم اصلاح شوند .
بعضى از پيامبران الهى دهها سال و صدها سال تبليغ كردند تا جمع اندكى به آنها ايمان آوردند . آنها هيچگاه از خود ناراحتى نشان نمىدادند ؛ با صبر و حوصله به تبليغ خود ادامه مىدادند و هرگز نا اميد نمىشدند . علماء ومبلغين نبايد نا اميد شوند و نبايد از تبليغ خسته شوند . بايد آنها مقاومت كنند تا سرانجام حرفهاىشان بر مردم تأثير بگذارد و به مرور زمان ، مردم اصلاح شوند . علماى دينى فقط وظيفه دارند كه مردم را تبليغ كنند و در اثر تبليغ هر مقدارى از مردم كه اصلاح گرديد خدا را شكر كنند . بقيه اگر اصلاح نشدند به خودشان مربوط است و علماء مسئوليت ندارند ؛ زيرا آنها وظايف خويش را انجام دادهاند و دين آسمانى بايد از روى ميل و رغبت پذيرفته شود و هيچگونه جبر و اكراه در دين وجود ندارد .
وظايف انبياء عليهم السلام نيز ارشاد بود و آنها براى حكومت كردن نيامده بودند ؛ مگر بعضى از آنها را كه خداوند جل جلاله بهطور استثنائى به حكومت رسانيد ، بقيه انبياء ( عليهم السلام ) فقط به ارشاد مردم مى پرداختند . علماى دينى نيز چنين است ؛
انوار هدايت (تفسير قرآن كريم) (فارسى) — صفحة 122
مساهمون: الشيخ محمد آصف المحسني
ص١٢٢