نفس از مكروهى است كه انتظار برده مىشود به خاطر معصيت و خوف براى اكثر مردم حاصل مىشود و خشيت حالت نفس است كه از آگاهى بعظمت خدا و هيبت او پيدا مىشود و اين حالت حاصل نشود جز براى كسى كه بر جلال كبريا اطلاع يافته و لذت قرب را چشيده باشد .
ولى از كلام راغب پيدا مىشود كه لفظ خوف و خشيت در لغت نيز از نظر معنى تفاوت دارند او مىگويد : خشيت خوفى است كه تعظيم همراه اوست الخشية خوف يشوبه تعظيم و اكثر ما يكون ذلك عن علم بما يخشي منه »
بنابراين وجه ، مىشود خشيت را بترسى كه از عظمت پروردگار حاصل مىشود تفسير كرد ، و اللّه العالم « 1 » . و اگر چنين باشد خشيت به ترسى كه از گناه پيدا شود محصور نمىماند بلكه فراگير معصومين و اولياء هم مىشودوهر اندازه كه علم انسان به عظمت خداوند بيشترشود . خشيت او نيز بيشتر ميگردد . قرآن مجيد مىگويد :
إِنَّما يَخْشَى اللَّهَ مِنْ عِبادِهِ الْعُلَماءُ
ولى بهر حال اساس خشيت را بايد احتمال تقصير تشكيل دهد و گرنه رحمت و عدل او موجبى براى هراس باقى نمىماند . ( بيشتر تأمل شود ) .
هامش
( 1 ) - بعضى گفتهاند خوف براى گناهكاران ، خشيت براى دانشمندان ، جل بيا مخبتين ، رهبت براى عابدين و هيبت براى عارفين است ، تفصيل آن در خصال صدوق مذكور است كه مجلسى آن را در صفحه 380 ، جلد 70 ، بحار الانوار نقل كرده است .