دُونِهِما جَنَّتانِ
( الرحمن : 62 )
« وَ جَنَى الْجَنَّتَيْنِ دانٍ
( الرحمن : 54 ) ؛ جنّات در قرآن گاهى به لفظ « جنّات المأوى » آمده . و گاهى به لفظ « جنّات عدن » آمده و يك مرتبه به لفظ « جنّات الفردوس » آمده . و يك مرتبه ديگر بلفظ « فردوس »
« الَّذِينَ يَرِثُونَ الْفِرْدَوْسَ هُمْ فِيها خالِدُونَ »
( المؤمنون : 11 ) ؛ آمده است و لفظ جنة الخلد ( فرقان آيه 15 ) نام برده شده است آيا اضافه جنّات به فردوس و عدن و مأوى و نعيم و خلد اعتبارى است يا نه اين بهشتها در نعمتهاى خود مختلف هستند ؟ و تنها در مفهوم عام مشترك مى باشند ؟ بايد تحقيق كاملى در آيات و احاديث صورت گيرد از سوره واقعه آيات : 10 ، 11 ، 12 ، 13 ، و 14 به دست مىآيد كه مقربّين كه بالاتر از اصحاب يمين هستند در جنّات نعيم مى باشند .
« وَ السَّابِقُونَ السَّابِقُونَ ، أُولئِكَ الْمُقَرَّبُونَ ، فِي جَنَّاتِ النَّعِيمِ ، ثُلَّةٌ مِنَ الْأَوَّلِينَ ، وَ قَلِيلٌ مِنَ الْآخِرِينَ »
( الواقعة : 10 ، 11 ، 12 ، 13 ، 14 )
ولى در آيه 25 سوره مائده اهل كتابى را كه ايمان بياورند و تقوا داشته باشند نيز از اهل جنّات نعيم قرار داده است . و نيز در سوره لقمان آيه « 107 » و در سوره كهف فردوس را براى مؤمنان صالح الأعمال قرار داده و در سوره مؤمنون فرموده : مؤمنينى كه چند صفت داشته باشند فردوس را به ميراث مى برند از هر دو آيه فهميده مىشود كه فردوس منزلگاه مؤمنين متوسط الأحوال است و در مورد جنّات المأوى نيز آمده است كه براى مؤمنين صالح الأعمال است ( سجده 19 ) . و جنة المأوى نزديك سدرة المنتهى مىباشد كه در سوره نجم بيان شده است .
به هر حال احتمالًا مراد از دو جنّت كه در سه آيه الرحمن آمده است دو باغ است نه دو بهشت مصطلح والله العالم .
سخن اخير اين كه : آيا حقيقت ساختمانى بهشتها يكى است و تعدّد عناوين مأوى و فردوس و نعيم و عدن به نوعى از اعتبار بر مىگردد ، جنّات درجات و ثواب بهشتىها مختلف