حركت انسان به سمت اين محبوب ذو الجمال و معشوق صاحب جلال كه مقصود نهائى و مقصد اصلى است به عنوان « كَدْح » تعبير گرديده شده است .
يعنى انسان كه اشرف مخلوقات است استعدادا ، بايد خود را به فناى تام برساند فعليّةً . آنان كه رسانيدند كه رسانيدند و آنان كه استعداد خود را ضايع كرده و نتوانستهاند در حرم امن و امان وى استقرار يابند و از موانع و خطرات قرقگاه حريم وى عبور كنند نيز بالأخره در تجلّيات جلاليّه او در مواقف حساب ، وى را ديدار و ملاقات خواهند نمود و به معشوق و محبوب حقيقى خود از پس پرده هزار حجاب خواهند رسيد و خواهند فهميد كه اوست محبوب و معشوقشان ، غاية الأمر ايشان در عالم دنيّه دنيويّه شهوات با چشمان رمد آلوده خود او را نگريستهاند و اينك هم از پس پرده و حجاب به ملاقات خدا مىرسند . « 1 » »
حضرت آقا سپس به رساله بو على سينا كه بر طريقه برهان مبحث عشق را مطرح كرده مىپردازند ، و پس از گزارشى از آن ، به بحث مفصّلى كه ملّا صدرا به صورتى روشنتر و شيرينتر مطرح نموده اشاره نموده و حقيقت عشق و جريان آن در سراسر عالم هستى و تجلّى عشق واقعى در تمامى جلوات محبّت در عالم هستى را بيان مىنمايند . « 2 »
عشق به آموزگاران عشق
آرى آنجا كه سخن از توحيد و تجلّيات عشق الهى است سخن و قلم آقا آنچنان عاشقانه و شيدائى مىشود كه ديدنى و درس گرفتنى است . نمونههائى فراوان از آنچه گفته شد را در آثارى چون « الله شناسى » و « توحيد علمى و عينى » و مباحثات توحيديّه با علّامه طباطبائى در « مهر تابان » و مباحث توحيدى در « روح مجرّد » ميتوان مشاهده نمود ، كه فهرست آن نيز مفصّل خواهد شد چه
هامش
( 1 ) « الله شناسى » ج 1 ، ص 134 تا ص 136 ، و ص 136 تا ص 145
( 2 ) همان مصدر