براى شناخت پرتگاهها و لغزشگاههاى مسير و عوامل سقوط و اثرات خطرناك انحراف از مسير حقّ و فضيلت و اجتناب از آن ، از سوئى ، و شناخت دشمنان خدا در عصر و زمان خود جهت مقابله با ايشان از سوى ديگر . و اين است رمز بيان سرگذشت شيطان و فرعونها و قارونها و نمرودها و أبو لهبها و كفّار و منافقين در قرآن و پرداختن به شيوه حركت و زندگى آنان .
و البتّه در تاريخ گذشتگان هستند ستارگان درخشانى كه در آسمان علم و معرفت و كسب كمالات و فضائل انسانى الهى خوش درخشيدهاند و انسان را بطور طبيعى مجذوب خويش مىسازند ولى بسيار اندك هستند آنانى كه خورشيد فروزان آسمان توحيد و ولايت شدند و به اصطلاح قرآنى « رجل الهى » گشتند :
رِجالٌ لا تُلْهِيهِمْ تِجارَةٌ وَ لا بَيْعٌ عَنْ ذِكْرِ اللَّهِ
« 1 » ؛ كه قطعا آشنائى با زندگانى اين راد مردان الهى كه در مسير حركت إلى الله از خود گذشته و به او پيوستند و به همين جهت تمامى زواياى زندگيشان نورانى و درس گرفتنى است ، از ضرورتى غير قابل انكار برخوردار است .
براساس همين ديدگاه است كه حضرت رسول الله صلّى الله عليه و آله و سلّم در معرّفى بهترين كسى كه ميخواهد همنشين انسان باشد و آدمى با او طرح دوستى بريزد ميفرمايند :
مَنْ ذَكَّرَكُمْ بِاللَهِ رُؤْيَتُهُ وَ زَادَكُمْ فِى عِلْمِكُمْ مَنْطِقُهُ وَ ذَكَّرَكُمْ بِالأخِرَةِ عَمَلُهُ « 2 » .
او بايد كسى باشد كه « ديدارش شما را به ياد خدا بيندازد و گفتارش بر
هامش
( 1 ) صدر آيه 37 ، از سوره 24 : النّور : « مردانى كه هيچ تجارتى و هيچ خريد و فروشى آنان را از ياد خدا باز نميدارد . »
( 2 ) « بحار الأنوار » ج 74 ، ص 186 ، حديث سوّم به نقل از « أمالى » شيخ طوسى