صرف مىكند . ذلّت و كوچكى در كنار حق را از عزّت و بزرگى همراه با باطل ، به عزّت ابدى نزديكتر ميداند تا اينكه فرمود : اينست مرد كامل و پسنديده ؛ پس به او متمسّك شويد ، و به سنّت و روش او اقتداء نمائيد ، و او را وسيله قرب به پروردگارتان قرار دهيد ؛ چرا كه دعاى چنين انسانى رد نمىشود ، و طلب و خواست او بىنتيجه نمىنماند . »
خداوند علىّ أعلا فطرت انسان را به گونهاى قرار داده است كه براى رسيدن به رشد و كمال هميشه بدنبال مشاهده نمونههاى عينى و خارجى است ، و ميخواهد مصاديق زنده و مجسّم رشد و تعالى يا ركود و سقوط را در شخصيّتهاى مختلف ببيند و موفّقيّتها و شكستهايشان را تماشا كند و ثمرات تربيتهاى مثبت و منفى و تحقّق ارزشها و ضدّ ارزشها را بطور ملموس ادراك نمايد .
آرى خداوند بزرگ ، آدمى را الگو طلب آفريده است و به همين جهت از يك سو اديان إلهى توسّط انبياء عليهم السّلام آورده شده تا هر يك از آنان به منزله تجسّم عينى شريعتى كه آوردهاند اقناع كننده روح الگو طلبى و سرمشق خواهى انسان باشند ؛ و از سوى ديگر در تعاليم إلهى مخصوصا قرآن كريم مرتّبا از سرنوشت امّتهاى پيشين و انبياء عظام عليهم السّلام و دشمنانشان ياد مىشود تا نمونههاى عينى مثبت و منفى در برابر انسانها مجسّم شوند و آنان پيش از تجربه امتثال يا مخالفت أوامر و نواهى و ارزيابى اثرات آن در زندگى خود شاهد ثمراتش در زندگى ديگران بوده و از آن درس لازم را بگيرند ؛ و اين است رمز تأكيد مكرّر قرآن بر تدبّر در تاريخ گذشتگان ، و اين است رمز تكرار داستانهاى قرآنى از زواياى مختلف كه خود بر آن تصريح نموده و ميفرمايد :
وَ تِلْكَ الْأَيَّامُ نُداوِلُها بَيْنَ النَّاسِ .
« 1 » « و ما اين روزگاران را در بين مردم
هامش
( 1 ) قسمتى از آيه 140 ، از سوره 3 : ءَال عمران