و خلاصه آن ولىّ خدا دستور ديگرى كه مربوط به شخص خودم بود و تنها براى ترقّيات روحى من مفيد بود به من داد و بدون آنكه اسم و يا فاميلش را به من بگويد مرا مرخّص كرد .
فرداى آن روز وقتى دوباره به كاروانسرا رفتم سرايدار گفت : او ديروز عصر از اينجا رفت .
حاج ملّا آقا جان اضافه مىكرد و مىگفت : چهل سال است كه ديگر او را نديدهام ولى دستوراتش را عمل كردهام . ( 24 )
( 21 ) اينست معناى استاد و راهنما ؛ و چه خوب بود آن مرد فقير زنده دل به او مىگفت : تو كه نيازمند به راهنما و دليل نيستى ، چرا نزد من آمدى ؟ برو و در خانهات بنشين و با مكاشفات قلبيّه از علىّ عليه السّلام كه در دنيا حاجب نداشت و در آخرت تجرّدش بيشتر است ، تقاضاى دستگيرى و علم و راهنمائى كن !
( 22 ) الحقّ دستور مفيد و لازمى است كه بزرگان از عرفاء بدان أهمّيّت بسيار مىدهند . و مشهور است كه :
المرء لنفسه ما لم يعرف ، فإذا عرف كان لغيره . « 1 »
هامش
( 1 ) - در « إرشاد القلوب » ج 1 ، ص 159 ، باب 25 : مدح الخمول و الاعتزال آورده است : وَ قالَ بعضُهم : رَأيتُ بعضَ الأئمّةِ عليه السّلامُ فى المَنامِ يَقول : . . . و المَرءُ لِنفسِه ما لم يُعرَف ، فَإذا عُرِفَ صارَ لِغَيرِه .
و در كتب روايت و اخلاق روايات كثيرهاى در مدح اعتزال و عزلت وارد است ؛ از آن جمله در « بحار الأنوار » ج 70 ، كتاب الإيمان و الكفر ، أبواب مكارم الأخلاق ، باب 49 ، ص 108 تا ص 112 ، باب العزلة عن شرار الخلق و الانس بالله ، رواياتى در اين مورد آورده است . و نيز در كتاب « المحجّة البيضاء » ج 4 ، كتاب العزلة ، ابتدا ( در باب اوّل ، ص 3 ) اقوال در عزلت را ذكر كرده و سپس ( در باب دوّم ، ص 11 ) فوائد عزلت را بيان مىكند - م .