خير ، زيرا فلاسفه مىگويند : إعادهء معدوم بعينه محال است يعنى با تمام خصوصيّات و ويژگىهايى كه در آن معدوم وجود داشته است از زمان و مكان و سائر عوارض آن معدوم ، و حال آنكه آنچه دربارهء معاد از متون نقلى استفاده مىشود آنست كه بدن اخروى مثل بدن دنيوى است نه عين آن . و شاهد اين سخن آنكه أهل بهشت همه جوان هستند اگرچه پير از دنيا رفتهاند ، همگى سالم هستند اگرچه در دنيا ناقص الخلقه بودهاند ، سفيدچهره هستند اگرچه در دنيا رنگ ديگرى داشتهاند . و علاوه بر همهء اينها از نظر زمان نيز با يكديگر تفاوت دارند . بنابراين بدن اخروى عين بدن دنيوى نيست ، لذا با فرض قبول تمام مراحل گذشته باز معاد جسمانى تناقضى با آنچه فلاسفه مىگويند ندارد .
اين بود إجمالى از نقدهاى مرحوم علّامهء مجلسى بر فلاسفه و پاسخهايى فشرده نسبت به آنها .
و خلاصه و فشردهء همهء ايرادهاى ايشان كه تمام مخالفان فلسفه بر روى آن تأكيد دارند ، تضادّ ديدگاههاى فلسفى با متون دينى است ؛ و چكيدهء پاسخ طرفداران فلسفه به اين ايراد آنست كه اگر ديدگاههاى فلسفى درست تبيين شوند و روايات نيز دقيقاً مورد بررسى قرار گيرند نه تنها تضادّى نخواهد بود بلكه روشن مىشود كه بسيارى از مشكلات روايى و متون دينى با قواعد فلسفى قابل حلّ مىباشد . و به عبارت ديگر : اين تناقض بين فلسفه و متون دينى ، از نگاه بدئى است كه با تأمّل تامّ در هر دو طرف از بين مىرود .
سر الفتوح ناظر بر پرواز روح (ضميمه فقهاى حكيم) (فارسى) — صفحة 195
مساهمون: السيد محمد حسين الطهراني
ص١٩٥