يَشْكُرُ لِنَفْسِهِ وَ مَنْ كَفَرَ فَإِنَّ اللَّهَ غَنِيٌّ
عن العالمين [
غَنِيٌّ حَمِيدٌ ] .
« 1 » « شكر خداى كن ، و هر كس شكر گويد به سود خود اوست و هر كه ناسپاسى نمايد خداى از جهانيان بى نياز است . [ همانا خداوند بىنياز و ستوده است ] . »
آنگاه در توحيد گفت :
لا تُشْرِكْ بِاللَّهِ
. « 2 » « به خدا شرك مياور » كه ظلم است نعمت از يكى گرفتن و پرستش ديگرى كردن .
پس از توحيد ذكر معاد كرد :
يا بُنَيَّ إِنَّها إِنْ تَكُ مِثْقالَ حَبَّةٍ مِنْ خَرْدَلٍ فَتَكُنْ فِي صَخْرَةٍ أَوْ فِي السَّماواتِ أَوْ فِي الْأَرْضِ يَأْتِ بِهَا اللَّهُ .
« 3 » دليلى روشن و قاطع آورد بر صحّت معاد كه : هر جا دانهء خردلى افتد با همهء كوچكى و خردى خداوند از آن خبر دارد و در بهار سبز مىكند و مىروياند ؛ همچنانكه دانهء خردل را در خاك گم نمىكند أعمال ما را نيز فراموش نمىكند و ما را با أعمالمان باز مىگرداند .
پس از بيان توحيد و معاد ، به حسن و قبح عقلى پرداخت كه پايهء عقل عملى است ، و فرمود : أوّلًا خداى را شناختى ، پرستش او كن ، و نماز برپاى دار تا أعمال خير تو براى خدا باشد . آنگاه درست بنگر كدام عمل نيك است و عقل عملى ( يا وجدان به اصطلاح زمان ما ) چه عمل را مىپسندد ، بدان أمر كن و مردم را ترغيب فرماى ؛ و
هامش
( 1 ) - آيه 12 ، از سورهء 31 : لقمان .
( 2 ) - قسمتى از آيه 13 ، از سورهء 31 : لقمان .
( 3 ) - قسمتى از آيه 16 ، از سورهء 31 : لقمان : « اى فرزندم ! همانا اگر ( كارنيك و بد ) به سنگينى دانهء خردل بوده و در سنگى يا در آسمانها يا در زمين باشد ، خداوند آن را خواهد آورد . »