درست نمود ، كه البتّه شما در مسجد الحرام در صورت اذن و مشيّت الهى با حال امن و امنيّت ، بدون اندك خوفى داخل مىشويد ؛ درحالىكه سرهايتان را به جهت بيرون شدن از احرام تراشيده و يا مويش را كوتاه كردهايد ! پس خداوند دانست آنچه را كه شما نمىدانيد . و پيش از فتح مكّه فتحى ديگر زودتر از آن نصيب شما فرمود . » بنابراين دو آيه ، فتح مكّه دو سال پس از نزول اين آيات بود ؛ و فتح پيش از آن ، فتح خيبر بود كه در اوائل سال بعد انجام گرفت .
و ايضا در همين سوره مىفرمايد :
وَعَدَكُمُ اللَّهُ مَغانِمَ كَثِيرَةً تَأْخُذُونَها فَعَجَّلَ لَكُمْ هذِهِ وَ كَفَّ أَيْدِيَ النَّاسِ عَنْكُمْ وَ لِتَكُونَ آيَةً لِلْمُؤْمِنِينَ وَ يَهْدِيَكُمْ صِراطاً مُسْتَقِيماً * وَ أُخْرى لَمْ تَقْدِرُوا عَلَيْها قَدْ أَحاطَ اللَّهُ بِها وَ كانَ اللَّهُ عَلى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيراً .
« 1 » « خداوند به شما وعده داده است كه غنيمتهاى بسيارى را مىگيريد ! پس اين غنيمت را زودتر براى شما مقدّر فرمود . و دست مردم را از ايذاء و آزار شما برداشت ، براى آنكه براى مؤمنين نشانه و علامتى باشد . و شما را به راه راست هدايت نمود ! و باز غنيمتهاى ديگرى را وعده مىدهد كه شما قدرت بر اخذ آنها نداشتيد . و خداوند است كه به آن احاطه دارد . و خداوند بر هر چيز تواناست . » در اينجا مىبينيم خداوند به غنيمتهاى بسيارى وعده مىدهد ؛ اوّل :
غنائم معجّله كه زود بدست شما مىرسد و آن ، غنائم جنگ مكّه و حنين و قبائل سرزمين عربستان است .
دوّم : غنائم مملكت ايران و روم است كه اعراب بدون اسلام ، قدرت بر
هامش
( 1 ) آيه 20 و 21 ، از سورهء 48 : الفتح