لَنْ يَخْلُقُوا ذُباباً وَ لَوِ اجْتَمَعُوا لَهُ وَ إِنْ يَسْلُبْهُمُ الذُّبابُ شَيْئاً لا يَسْتَنْقِذُوهُ مِنْهُ ضَعُفَ الطَّالِبُ وَ الْمَطْلُوبُ .
« 1 » « اى مردمان ! مثالى زده شده است ، پس گوش فرا داريد ! آن كسانى را كه شما جز خدا پرستش مىكنيد ، نمىتوانند مگسى بيافرينند ؛ گرچه همهء آنها بر آفرينش آن مگس جمع شوند . و اگر آن مگس از آنان چيزى را بربايد ، نمىتوانند از آن مگس بگيرند . پس هم طالب كه پرستشكننده باشد ضعيف است ، و هم مطلوب كه پرستيده شده باشد ضعيف است . » هم عابد و هم معبود ؛ هم شما كه حاجت مىجوئيد ، و هم آنان كه بر اريكهء تصنّعى تكيه داده ، خود را حاجتدهندهء شما مىپندارند .
[ إخبار قاطع قرآن از حوادث آينده ، يكى از معجزات آنست ]
يكى از قاطعيّتهاى قرآن عظيم اخبارهاى آنست به مسائل حادثه و وقايعى كه در آينده پيش مىآيد . و بطور حتم و مسلّم ، بدون كوچكترين ترديد ، از آن واقعه خبر مىدهد . درحالىكه ابدا اثرى از آن نيست . و در موقع إخبار نه تنها زمينه و اثرى از آن مشهود نيست ، بكله به عكس ، موقعيّت و وضعيّت ، ايماء و دلالت بخلاف آن دارد .
چون مشركين مكّه اذيّت و آزار را نسبت به رسول الله از حدّ گذراندند ، آن حضرت وحيدا فريدا غريبا به مدينه هجرت فرمود ؛ و بعلّت امتناع و إباء خويشاوندان او از طائفهء قريش ، وطن مألوف و شهر مكّه را ترك گفت . در چنين وضعيّتى خداوند به وى خبر مىدهد :
إِنَّ الَّذِي فَرَضَ عَلَيْكَ الْقُرْآنَ لَرادُّكَ إِلى مَعادٍ .
« 2 » « تحقيقا آنكس كه قرآن را بر تو حتم و لازم كرده است ، تو را به سوى
هامش
( 1 ) آيه 73 ، از سورهء 22 : الحجّ
( 2 ) آيه 85 ، از سورهء 28 : القصص