و دانيال در اين وقت در ديوانخانهء كورس بود . و كورس بواسطهء زخمى كه در جنگ ، در سال 525 قبل از مسيح به وى وارد آمده بود بدرود جهان گفت . » « 1 » بارى ، از مجموع آنچه در اينجا آورديم معلوم شد كه : براى اسراى بنى اسرائيل به اورشليم از بابل ، دو دفعه حركت اتّفاق افتاد : يكى در زمان كورش بود كه پس از هفتاد سال اسارت آنها را روانه نمود . و در اين زمان دانيال نبىّ در بابل بود و هشتاد سال عمر كرد ؛ و او مراجعت نكرد . و امّا عزرا مقدارى از سلطنت كورس را ادراك كرده است ؛ و او با مهاجرين اسير به اورشليم نيامد .
دفعهء دوّم در زمان أردشير دراز دست بود كه از آن واقعهء اوّل هشتاد سال گذشته بود . و اين مهاجرت به سرپرستى عزرا بر جماعتى از بنى اسرائيل به امر و كمك مالى و امداد أردشير دراز دست صورت گرفت .
و اين عزرا قدرى از سلطنت كورس و تمام سلطنت لهراسب ، و گشتاسب ، و إسفنديار و أردشير را ادراك نموده است . و اين هجرت پس از يكصد و پنجاه سال كه از حملهء بختنصّر به اورشليم و خرابى بيت المقدس و هيكل و فقدان تورات و صندوق آن گذشته بود ، واقع شده است .
و اگر طبق كلام اين مورّخين ، فقدان تورات و خرابى هيكل را در حملهء دوّم بختنصّر كه در سنهء 586 قبل از ميلاد صورت گرفت بدانيم ، تا زمان مراجعت عزرا و نوشتن تورات كه در سنهء 457 قبل از ميلاد بوده است ، يكصد و سى سال تمام فاصله بوده است .
بارى اين تحقيقى بود كه حضرت استاد در پيرامون عدم حجّيّت و اعتبار تورات فرمودند . و ما قدرى مشروحتر بيان كرديم .
هامش
( 1 ) همين كتاب ، كلمهء كورس ، ص 743