وقت هيچ فاتح و كشورستانى نتوانسته بود آنها را مطيع خود سازد ، رام نموده به درجهاى رسانيد كه دولتهاى با عظمت و ابّهت عالم را زير و زبر نموده ، خود بجاى آنها قرار گرفتند . و امروز هم آن پيغمبر امّى از ميان قبر خويش بر ميليونها نفوس حكومت مىكند . »
[ گفتار گوستاو لوبون در عظمت قرآن و معنى توحيد در اسلام ]
و مطلب را ادامه مىدهد تا مىرسد به اينجا كه مىگويد :
« حقيقت امر اينست كه شرق ، منبع و سرچشمهء ترقّيات ممالك غرب شمرده شده ، مفتاح وقايع قرون ماضيه مىباشد . تمام صنايع و حرف ، تمام السنهء روى زمين ، تقريبا تمام اديان و مذاهب بزرگ ؛ از مشرق كه سرزمين شگفتانگيز و محلّ پيدايش دواهى و نوابغ است پديد آمدهاند .
اهالى مشرق از مردم سائر قطعات دنيا بكلّى جدا ، و احساسات و تمايلات و افكار و خيالات آنها با سائر دنيا كاملا مباين مىباشند . » « 1 » گوستاو لوبون در فصل اوّل از باب دوّم كه در قرآن بحث مىكند مىگويد :
« قرآن كه كتاب آسمانى مسلمين است منحصر به دستورات مذهبى تنها نيست ، بلكه دستورات سياسى و اجتماعى مسلمانان نيز در آن درج است . » تا مىرسد به اينكه مىگويد :
« دربارهء پيمبر اسلام نمىتوان گفت كه او يكى از فلاسفهء بزرگ بود ؛ با آن فلاسفه كه شالودهء مذهب هنود و بوديست را ريختهاند ، نمىتوان وى را در رديف آنها قرار داد .
مثل بودا هيچوقت از پيمبر اسلام چنين عقيده اظهار نشده كه : « هيچ خالقى براى اين عالم نيست ؛ و تمام وقايع و حوادث در زنجيرهاى تناسخ
هامش
( 1 ) « تمدّن اسلام و عرب » گوستاو لوبون ، طبع دوّم سنهء 1316 ، مطبعهء مجلس ، ص 12 تا ص 14