عَرَبِيًّا لَعَلَّكُمْ تَعْقِلُونَ * وَ إِنَّهُ فِي أُمِّ الْكِتابِ لَدَيْنا لَعَلِيٌّ حَكِيمٌ
مىباشد . و قرآن را مبين و آشكارا تعبير كرده است ، يا به جهت ظهور و روشنائيش در راه هدايت ؛ همچنانكه فرموده است :
وَ نَزَّلْنا عَلَيْكَ الْكِتابَ تِبْياناً لِكُلِّ شَيْءٍ .
« 1 » « و ما بتدريج قرآن را بر تو فروفرستاديم كه روشنكنندهء همه چيز است . » و يا به جهت آنكه قرآن فى حدّ نفسه ظاهر است و در آن شكّ و ترديدى نمىرود ؛ همچنانكه فرموده است :
ذلِكَ الْكِتابُ لا رَيْبَ فِيهِ .
« 2 » « آن كتاب كه قرآن است هيچ شكّى در آن نيست . » و در عبارت إنّا جعلنه قرءنا عربيّا لّعلّكم تعقلون ضمير به كتاب برمىگردد . و آن را قرآن عربى خوانده است ، چون به لغت عربى خوانده مىگردد . و عبارت لعلّكم تعقلون غايت و هدف از نزول قرآن را بيان مىكند ؛ و مفادش اينست كه : ما قرآن را به صورت قابل خواندن قرار داديم به اميد آنكه شما با عقولتان بدان برسيد و آن را دريابيد . و اين مىرساند كه قرآن در كينونت و هستى خود در عالم وجود داراى مرتبهايست كه عقول بشر را بدان راه نيست . زيرا مقام و شأن عقل آنست كه به هر امر فكرى و انديشهاى برسد و آن را ادراك كند ، اگر چه در لطافت و دقّت به اعلى درجه باشد ؛ نه آنچه را كه از عقل بالاتر است .
بنابراين مفادش آن مىشود كه : كتاب الهى به حسب موطن و محلّ اوّليّهء خود در نفس امر و عالم وجود مرتبهاى دارد كه بالاتر از فكر و انديشه و برتر از ادراك عقول بشريّه است . و خداوند آن را قرآن عربىّ ( كتاب قابل قرائت و فصيح ) قرار داده و آن را بدين لباس خلعت پوشيده است ، به اميد آنكه عقول
هامش
( 1 ) قسمتى از آيه 89 ، از سورهء 16 : النّحل
( 2 ) صدر آيه 2 ، از سورهء 2 : البقرة .