تخطي إلى المحتوى الرئيسي

نور ملكوت قرآن از قسمت أنوار الملكوت (فارسى) — صفحة 418

مساهمون:

ص٤١٨
11 - سخنان دكتر سعادت در نقد انجيل برنابا . 12 - روش تفسيرى مرحوم طالقانى و صاحب « المنار » .

16 - نگرشى بر مقالهء بسط و قبض تئوريك شريعت

اين كتاب بخشى از جلد دوّم دورهء نور ملكوت قرآن است كه به نقد و بررسى برخى انحرافات و كج‌فهمىها از قرآن پرداخته ؛ و از آنجائى كه نحوهء تفكّر صاحب مقالهء بسط و قبض تئوريك شريعت ، موجب إسقاط قرآن از حجّيّت و ترديد در ابديّت و غير قابل نسخ بودن آن است ، علّامهء مؤلّف قدّس سرّه اين مقاله را در ضمن ده إشكال با جهت‌گيرى قرآنى ، نقد و تحليل نموده و سپس به صورت مستقلّ به دست طبع سپرده‌اند .

اشكالات دهگانهء مؤلّف به شرح ذيل است :

1 - الفاظ براى معانى عامّ و كلّى وضع شده‌اند ؛ لذا فهم ظهورات قرآن و روايات متّكى به نتائج علوم تجربى نيست . 2 - الهيّات بر اساس برهان بنا شده و علوم تجربى بر اساس استقراء ؛ بنابراين تغييرات در تجربيّات در إلهيّات تأثير ندارد . 3 - فرضيّهء مقالهء بسط و قبض ، در عمل قابليّت اجرائى ندارد ؛ لذا تخيّلى بيش نيست . 4 - اشكالات صاحب مقاله بر وضعيّت تفكّر دينى ، برخاسته از تأثيرات مذهب تحريف‌شدهء مسيحيّت بر جوامع است . 5 - صاحب مقاله براى اثبات فرضيّهء خود از برخى مطالب و شواهد صددرصد غلط استفاده نموده است . 6 - افق علمى دين ، سيطره بر ملكوت دارد و افق علوم تجربى محصور در مادّه است ؛ لذا تجربه نمىتواند مفسّر همه‌جانبهء دين باشد . 7 - ملاك درست و غلط در فهم ، برهانى بودن مطلب است لذا مطالب غير برهانى ، توهّمات است نه مرتبه‌اى از فهم . 8 - اتّكاء انسان به عقل است و عقل يقين خود را با احتمالات و شكها زائل نمىكند . 9 - صحّت مقدّمات برهان بر اساس عقل مستقلّ از علوم حصولى است ؛ لذا نسبى و متغيّر نيست . 10 - فرضيّه‌ها و تئوريها تا برهانى نشوند ارزش معرفتى نداشته نتيجهء فلسفى نمىدهند . از آنجائى كه صاحب مقاله در لابلاى مطالب خود صرفا با سؤال و استفهام ، محكماتى از معارف دين را مورد ترديد قرار داده است ، علّامهء مؤلّف قدّس سرّه در ضمن مباحث كتاب به تحكيم اين معارف و إبطال ترديدهاى وارده در أحكام إلهى پرداخته‌اند . نمونه‌هائى از موارد فوق عبارتند از : اثبات وجود فرشتگان - اصالت و صحّت فلسفهء اسلام - پيشگامى اسلام در علوم تجربى - تعيين مطلوب واقعى در علم‌آموزى - صحّت و صدق مجازات قرآن - اثبات وجود جنّ و شيطان - ارتباط علل مادّى با ملكوت - تشريح بحث فطرت و ملاكات فطرى - تلازم بين