ملاحظه مىشود كه : در اين حديث مبارك چه ملكات سنيّه از تخشّع ، و صلاة ، و صوم ، و آرامش و سكون در هنگام برخورد با جهّال ، و شكستن سورت خشم ، و خرد كردن غضب ، و عفو و اغماض از گنهكار ، و حلم و تحمّل و بردبارى را براى صاحبان قرآن ذكر فرموده است ؛ و از همه بالاتر : گويا مقام نبوّت در پهلوهاى آنها جا گرفته و به حقيقت احكام و معارف آشنا گشتهاند .
البتّه اين اختصاص به افرادى دارد كه در مقابل عزّت قرآن خود را خاضع و ذليل قرار دهند ، و حالت انعطاف و نرمش قلب آنها موجب پذيرش و تلقّى آيات شود ؛ و امّا افرادى كه در برابر قرآن عزّت دارند و از علوم و كمالات خود در مقابل قرآن چيزى قائلند ، نصيبشان از قرآن نمىرسد .
زيرا معلوم است كه مراد از ذلّت در مقابل قرآن ، ذلّت ظاهرى كه عبارت از بوسيدن و احترام نمودن باشد نيست ؛ بلكه تسليم و ذلّت باطنى است . و آن بواسطهء تسليم شدن نفس و ناچيز شمردن علوم و كمالات خويشتن در برابر عظمت و كمال قرآن حاصل مىشود . و اين فقط بواسطهء انعطاف و نرمش دل
هامش
- و نيز از « معانى الأخبار » و « خصال » و « امالى » صدوق با سند متّصل از ابن عباس روايت كرده است كه رسول خدا صلّى الله عليه و آله فرمود : أشراف أمّتى حملة القرءان و أصحاب الليل . « شرفاى امّت من پاسداران قرآن و شبزندهداران هستند . » ( « معانى الأخبار » ص 177 ؛ و « خصال » ج 1 ، ص 7 ؛ و « امالى » صدوق ، ص 141 ) و نيز از « معانى الأخبار » و « خصال » با سند متّصل از أبو سعيد خدرى روايت مىكند كه : رسول خدا صلّى الله عليه و آله فرمودند : حملة القرءان عرفاء أهل الجنّة . « پاسداران و حاملان قرآن رؤسا و پيشوايان اهل بهشتند . » ( « معانى الأخبار » ص 323 ؛ و « خصال » ج 1 ، ص 16 ) و همچنين مجلسى در ص 178 از « امالى » شيخ طوسى با سند متّصل روايت كرده است كه : رسول خدا صلّى الله عليه و آله فرمود : لا يعذّب الله قلبا وعى القرءان . « خداوند دلى را كه در آن قرآن را حفظ داشته باشد عذاب نمىكند . » ( « امالى » طوسى ، ج 1 ، ص 5 )