[ سفر فروغى به پاريس براى خريدن استعفانامهء أحمد شاه به يك ميليون ليره ]
به جهات عديدهاى در مجلس نهم آبان كه قاجاريّه را از سلطنت خلع كردند ، كه آن جهات دلالت بر عدم قانونيّت آن مجلس داشت و اين امر ممكن بود بعدا اشكال براى سردار سپه پيش آورد و حكومت او را حكومت قهرى و جبرى نشان دهد ؛ از طرف پهلوى ، ذكاء الملك فروغى « 1 » مأمور به اروپا گرديد كه در پاريس با أحمد شاه ملاقات نمايد و مشار إليه را هرطور كه ممكن است تطميع نموده و حاضر سازد كه استعفانامهء خود را نوشته و تسليم نمايد ؛ و در مقابل پولى هم بگيرد .
« پس از آنكه فروغى با سلطان أحمد شاه ملاقات كرد و تقاضاى خود را به عرض رسانيد ، جواب منفى شنيد . فروغى در خاتمهء تقاضاى خود اضافه نمود كه من مأمورم و اجازه دارم كه تا يك ميليون ليره استعفانامهء آن جناب را خريدارى نمايم .
أحمد شاه متغيّر شده اظهار داشت كه : من حاضر نيستم حتّى به هزار برابر اين مبلغ بفروشم . و تو به ارباب خود از قول من بگو كه اين خيال باطلى است كه كردهاى ! زيرا من پيش وجدان خود و در مقابل نسلهاى آيندهء ايران سرافرازم كه حتّى حاضر شدم از سلطنت بر كنار شوم ، ولى خيانت نكردم و جز وظيفهاى كه به من محوّل شده بود كار ديگرى انجام ندادم و تاريخ قضاوت خواهد كرد كه من بر خلاف ارادهء ملّت ايران از سلطنت بر كنار شدهام .
بنابراين اگر استعفا نمايم ، مثل اينست كه من رضايت دادهام و سلطنت را
هامش
- پهلوى ، حسين مكّى ، ملخّصى از ص 303 تا ص 370
( 1 ) محمّد على فروغى ذكاء الملك ، از كسانيست كه در دورهء پهلوى خدمات مهمّى به وى نمود ، و چندين سال پست نخست وزيرى را شاغل بود . اسماعيل رائين در كتاب « فراموشخانه و فراماسونرى در ايران » ج 2 ، ص 53 و 54 ، او را از فرقهء ماسونرى و داراى مرتبهء استاد اعظم شمرده است ، و عكس وى را با لباس مخصوص گراور نموده است .