چه بزرگ ، مگر آنكه ملائكه در آن دخالت دارند ، و بر آن واقعه بحسب يكجهت و يا جهات متعدّدى كه باشد ، ملكى و يا ملائكهاى گماشته شدهاند و آن ملائكه وظيفهاى و شأنى ندارند مگر اجراء امر الهى را در مجراى آن و اثبات و تقرير آن را در مستقرّ آن ، همانطوركه فرموده است :
لا يَسْبِقُونَهُ بِالْقَوْلِ وَ هُمْ بِأَمْرِهِ يَعْمَلُونَ .
« 1 » « از گفتار خدا پيشى نمىگيرند ؛ و آنها به امر خدا عمل مىنمايند . » و ثانيا : فرشتگان در آنچه خداوند به آنان امر نموده است خدا را معصيت نمىكنند . پس آنان داراى نفسانيّت مستقلّى كه داراى اراده و اختيار مستقلّ باشند و چيزى را بخواهند كه خدا نخواسته است ، نمىباشند .
بنابراين ، ملائكه داراى استقلال در عمل نيستند . و در امرى كه خداوند به ايشان واگذار نموده است هيچگونه تغيير و تصرّفى ، چه به تحريف و جابجا كردن و چه به زيادى و چه به كمى و نقصان ، نمىنمايند .
خدا مىگويد :
لا يَعْصُونَ اللَّهَ ما أَمَرَهُمْ وَ يَفْعَلُونَ ما يُؤْمَرُونَ .
« 2 » « ملائكه در آنچه را كه خداوند به آنها فرمان داده است مخالفت نمىنمايند ؛ و بدانچه امر شدهاند رفتار مىكنند . » و ثالثا : ملائكه با آنكه از جهت كثرت بسيارند ولى از جهت مرتبت و بلندى و پستى داراى مراتب متفاوتى مىباشند ؛ بعضى بر بالاى بعضى و برخى پائين برخى ، بعضى فرمانده و مطاع و بعضى فرمانبر و مطيع هستند . فرماندهء آنها به امر خدا امر مىكند و آن امر را به مأمور مىرساند و فرمانبر نيز مأمور به امر خدا و مطيع اوست ؛ در ايشان ابدا شائبهء أنانيّت و نفسانيّت نيست .
هامش
( 1 ) - آيه 27 ، از سورهء 21 : الأنبياء
( 2 ) - ذيل آيه 6 ، از سورهء 66 : التّحريم