و انس كه ما را گمراه نمودند ، تا ما ايشان را در زير گامهاى خودمان بگذاريم ، تا اينكه در نهايت مرتبهء خوارى و ذلّت و سرافكندگى بوده باشند . »
وَ تَمَّتْ كَلِمَةُ رَبِّكَ لَأَمْلَأَنَّ جَهَنَّمَ مِنَ الْجِنَّةِ وَ النَّاسِ أَجْمَعِينَ .
« 1 »
وَ لكِنْ حَقَّ الْقَوْلُ مِنِّي لَأَمْلَأَنَّ جَهَنَّمَ مِنَ الْجِنَّةِ وَ النَّاسِ أَجْمَعِينَ .
« 2 » « و كلمهء حتميّه و قضاء محتوم پروردگارت به تماميّت خود رسيد ( و يا آنكه : و ليكن گفتار من محقّق است ) بر اينكه : جهنّم را از جميع طائفهء جنّ و طائفهء انسان سرشار و مالامال كنم . »
وَ جَعَلُوا بَيْنَهُ وَ بَيْنَ الْجِنَّةِ نَسَباً وَ لَقَدْ عَلِمَتِ الْجِنَّةُ إِنَّهُمْ لَمُحْضَرُونَ * سُبْحانَ اللَّهِ عَمَّا يَصِفُونَ * إِلَّا عِبادَ اللَّهِ الْمُخْلَصِينَ .
« 3 » « مشركين در ميان خداوند و ميان جنّيان ، روابط خويشاوندى و نسب را برقرار نمودند ، درحالىكه خود جنّيان ميدانند كه مخلوقند و مورد تكليف ، و خدا آنها را در روز قيامت براى سؤال و حساب احضار خواهد كرد . پاك و منزّه و مقدّس است خداوند از اوصافى كه به وى نسبت مىدهند ؛ مگر اوصافى را كه بندگان مخلص و پاك و پاكيزهشدهء خدا به او نسبت دهند . »
[ انسان از جنّ قوىتر است ؛ لهذا پيامبر جنّيان از انسان است ]
هركس مختصر دقّتى در اين آيات نمايد ، در مىيابد كه جنّيان همدوش با انسان آفريده شدهاند ، و در تكليف و مؤاخذه و اختيار و اراده و ثواب و عقاب و رهسپار شدن به سوى بهشت و يا فروافتادن در دوزخ علىالسّويّه هستند . البتّه وجودشان از انسان ضعيفتر است ؛ همانطوركه افراد خود انسان هم در قوّت و ضعف تفاوت دارند . و چون انسان از جنّ قوىتر است لهذا پيامبر جنّيان از
هامش
( 1 ) - ذيل آيه 119 ، از سورهء 11 : هود
( 2 ) - ذيل آيه 13 ، از سورهء 32 : السّجدة
( 3 ) - آيات 158 تا 160 ، از سورهء 37 : الصّافّات