وَ قِيلَ يا أَرْضُ ابْلَعِي ماءَكِ وَ يا سَماءُ أَقْلِعِي وَ غِيضَ الْماءُ وَ قُضِيَ الْأَمْرُ وَ اسْتَوَتْ عَلَى الْجُودِيِّ وَ قِيلَ بُعْداً لِلْقَوْمِ الظَّالِمِينَ .
« 1 » با خود گفتند : اين كلام به سخن انسان نمىماند ؛ و از انديشهء خود برگشتند .
معلوم است كه : همين نكات دقيق و استعمال الفاظ كنائى و مجازى و استعارهاى است كه آنطور در افقى بلند و مكانى عالى قرار دارد كه افهام و انظار را عاجز و از مقابلهاش زبون مىسازد .
[ كلمات أعلام از محقّقين دربارهء مجازات قرآن ]
سكّاكى در مقدّمهء كتاب « مفتاح العلوم » گويد : « ثمّ الصّلاة و السّلام على حبيبه محمّد البشير النّذير ، بالكتاب العربىّ المنير ، الشّاهد لصدق دعواه بكمال بلاغته ، المعجز لدهماء المصاقع عن إيراد معارضته ، إعجازا أخرس شقشقة كلّ منطيق ، و أظلم طرق المعارضة فما وضح إليها وجه طريق ، حتّى أعرضوا عن المعارضة بالحروف ، إلى المقارعة بالسّيوف ، و عن المقاولة باللسان ، إلى المقاتلة بالسّنان ، بغيا منهم و حسدا ، و عنادا و لددا . » « 2 » « پس از حمد و ستايش پروردگار ، صلوات و سلام بر حبيب او محمّد باد
هامش
( 1 ) - آيه 44 ، از سورهء 11 : هود « و گفته شد : اى زمين آب خود را بلع كن و فروبر ! و اى آسمان دست از باريدن بردار ! و آب فرونشست ، و حكم خدا عملى شد ، و كشتى بر كوه جودى قرار گرفت ، و گفته شد : دورى براى گروه ستمكاران باد ! » اين آيه راجع به پايان طوفان نوح است .
سكّاكى در « مفتاح العلوم » در علم بيان از ص 221 تا ص 224 از طبع اوّل ، فقط دربارهء فصاحت و بلاغت اين آيه بحث كرده است . و از چهار جهت : از جهت علم بيان ، و از جهت علم معانى ( كه اين دو علم مرجع بلاغت مىباشند ) ، و از جهت فصاحت معنويّه ، و از جهت فصاحت لفظيّه ، مشروحا مطالب نفيسى را ذكر كرده است .
( 2 ) - همين كتاب ، ص 2