صورت گرفت . بازهم مردم فطرة مسلمان ، آن را از جان نمىخريدند ، و جز ظاهرى بيش نبود . مردم مسلمان ديانت خود را گرچه مستلزم همه گونه محروميّتهاى اجتماعى بود حفظ كردند . و از دسائس و شيطنت و خيانت و جنايت همين روشنفكران خود فروخته كاملا با اطّلاع بودند . و طريق ورود آن فرهنگ را كه غير از الفاظى پوچ و تو خالى چيزى نبود نيز به خوبى ادراك مىكردند . و قيامها و اقدامشان منجرّ به تلف و نابودى شد . و اينك به حمد الله روشن است كه : اساس سياست خارجيان بر مكر و حيله و بهتان و دروغ و حلّيّت إتلاف نفوس معصوم و بىگناه براى فربهى و چاقى آنان است .
در به دو مشروطيّت هم اقتصاد بسيار عالى در دست بود ؛ مگر فقه « مكاسب » شيخ مرتضى انصارى تمام دورهء خود را بر معاملات از روى دقيقترين و پيچيدهترين مسائل قرار نداده است ؟ و هم فقه به درجهء أعلى بود ؛ مگر حوزههاى درس و كتب مؤلّفهء فقهيّه در نجف و سامرّاء از شاگردان شيخ انصارى مانند آيت الله حاج ميرزا محمّد حسن شيرازى ، و آخوند ملّا محمّد كاظم خراسانى ، و حاج ميرزا محمّد حسين نائينى و غير هم متشكّل نبود ؟ ! و هم تدريس حكمت به اعلى درجه بود ؛ مگر استادانى همچون آقا ميرزا سيّد أبو الحسن جلوهء اصفهانى ، و آقا ميرزا طاهر تنكابنى ، و حاج ميرزا مهدى آشتيانى و غيرهم كه هر كدام عالمى از تحقيق بودهاند ، در چه دوره و عصرى بودهاند ؟ ! آثار اين قبيل از بزرگان اينك همه در دست است . و روشنفكران فعلى ما قدرت آن را ندارند كه بتوانند كلامشان را بفهمند ؛ و مسائل مطروحهء آنها را ادراك كنند .
حقّ مطلب اينست كه : سياست بازان خارجى ، با همدستى و تردستى روشنفكران از خانه بدور افتاده و شب در مكان ناامن خوابيده ، متّحدانه و
نور ملكوت قرآن از قسمت أنوار الملكوت (فارسى) — صفحة 329
مساهمون: السيد محمد حسين الطهراني
ص٣٢٩