باشند تفاوتى ندارد ؛ عمده آن بود كه مسلمان واقعى و متعهّد نباشند .
اينجاست كه ما خوب كلام مرحوم سيّد حسن مدرّس رحمة الله عليه را مىفهميم ، در وقتى كه مرحوم آية الله بروجردى رضوان الله عليه به او گفته بودند : من چكنم تا خدمتم در دين مؤثّر باشد ؟ ! او انگشتان مسبّحهء ( سبّابه ) دو دست خود را بلند مىكند ، و هى بالا مىبرد و پائين مىآورد و مىگويد : طلبه ! طلبه درست كن ! استعمار از هيچ نيروئى همچون همين طلبههاى ألف قد ، نگران نيست .
تاريخ به خوبى نشان مىدهد ، از زمانى كه استعمار انگليس و سپس آمريكا در ايران پى گرفت چه در دورهء قاجاريّه و چه در دورهء پهلوى ، تمام معاهدههاى استعمارى و امتيازات و پيمانهائى كه به نفع دشمنان اسلام و بر ضرر ملّت مسلمان ايران صورت گرفت ، همه از اين فكلىمآبهاى اروپا ديده ، و مهندسها و دكترهاى غرب زده و كفرزده بوده است . آيا شما ديدهايد كه يكى از آنها بدست روحانى و عالمى انجام گيرد ؟ ! از اينجا خوب در مىيابيم كه : چرا در زمان طاغوت مدرسههاى دينى رو به خرابى گذاشت ؟ حجرهها تعطيل شد ؛ يا خوابگاه جوانان دانشكدهاى بود و يا انبار متاع دكاكين اطراف مدرسه ، و يا محلّ زباله و خاكروبه .
[ خواستهء استعمار ، از ميان رفتن قرآن است ]
جمال عبد النّاصر كه مصر را تحت نفوذ خود گرفت ، و سلطنت ملك فؤاد و ملك فاروق را بر انداخت ، اوّلين كارى كه كرد در مقابل و در جنب جامع الأزهر دانشكدهاى به نام جامعة الأزهر با سبك مدرن و بسيار جالب ، در چندين طبقه ساخت و محصّلين را بدانجا تشويق كرد ؛ و از دروس جديده ، فيزيك ، شيمى ، زبان انگليسى و غيرها را افزود ، و علاوه دختران را هم راه داد ، و با پسران با هم در كلاسها شركت مىكردند . و آن جامع الأزهر را هم كه مسجدى بسيار وسيع بود به همان حال باقى گذاشت ؛ چون نمىتوانست خراب