نمىيابد . » راغب اصفهانى در اين مقام ، كلامى دارد كه شايستهء تحسين است :
او مىگويد : « كسى كه قصدش وصول به جوار خداست و نيّتش توجّه به اوست ، همچنانكه خداوند مىفرمايد :
فَفِرُّوا إِلَى اللَّهِ
« 1 » « پس همگى به سوى خدا كوچ كنيد . » و از همه چيز صرف نظر نموده ، به آستان قدسش پناه بريد ! و همچنانكه رسول أكرم صلّى الله عليه و آله و سلّم اشاره فرموده است : سافروا تغنموا « مسافرت كنيد تا از سفر غنيمت بيابيد و بهره گيريد ! » سزاوار است كه علوم را بهمنزله و مثال توشهاى بداند كه براى منازلى كه در سفرش در نظر دارد ، قرار داده است . در اين صورت در هر منزلى فقط بقدرى كه او را به منزل ديگر مىرساند ، از اين توشه تناول مىكند .
صاحب علم نيز نمىتواند در بدست آوردن جميع علوم و استغراق و اطّلاع و بحث و تفحّص كامل درنگ كند . زيرا مثل تناول بيش از مقدار غذاى لازم را مىماند كه وى را از طىّ طريق به منازل دگر بازمىدارد .
آدمى چنانچه تمام دوران حياتش را در فنّ واحدى بگذراند ، باز نمىتواند به نهايتش برسد ، و آخر و بن آن را بدست آرد . » « 2 » و همچنين گويد : « قيل : العلم أكثر من أن يحوى فخذوا من كلّ شىء أحسنه ! « 3 » و قيل : حلّ طبعك بالعيون و القفر ؛ فالشّجرة لا يشينها قلّة الحمل
هامش
( 1 ) - صدر آيه 50 ، از سورهء 51 : الذّاريات
( 2 ) - « سفينة البحار » مادّهء علم ، ج 2 ، ص 219
( 3 ) - در جلد 2 از « غرر و درر » آمدى با شرح آقا جمال خونسارى در ص 157 به شمارهء 2174 از آن حضرت آورده است كه : العلم أكثر من أن يحاط به فخذوا من كلّ علم أحسنه !